W poprzednich wpisach z serii projektowania studia nagrań mogliście sobie troszkę poczytać o konstrukcji ścian i wykorzystaniu zasłon. Kiedy myślę o zasłonach od razu przychodzi mi do głowy jeszcze jeden sposób na poprawę akustyki. Jest to sposób zupełnie „domowy”, naturalny dla naszego słuchu. Pewnie jesteście już po lekturze tytułu tego wpisu, zatem nie będę dłużej przeciągać. Chodzi oczywiście o różnego rodzaju dywany i wykładziny. 

Dywany i wykładziny mają jedną poważną wadę, która też może być zaletą. Jeżeli ich zastosowanie nie jest dobrze przemyślane niestety pochłanianie wykładziny może być zbyt intensywne i spowoduje totalny brak wysokich częstotliwości w dźwięku. Co więcej, wykładzina i dywany pochłaniają dźwięk bardzo nierównomiernie. Przede wszystkim absorbują tylko górę pasma, więc z niskimi częstotliwościami trzeba sobie radzić dodatkowo, żeby wyrównać pasmo pochłaniane. 

Coraz więcej jest wykładzin produkowanych na potrzeby akustyczne, więc współczynniki pochłaniania są określone i dostępne dla klientów. Co za tym idzie, łatwiej jest projektować pomieszczenia z wykładzinami i dywanami, znając konkretne ich parametry. Wykorzystanie jednak jakiejkolwiek wykładziny czy dywanu może znacznie pogorszyć dźwięk w pomieszczeniu. 

Na parametry wykładzin wpływ mają najczęściej dwie zmienne:

Rodzaj dywanu akustycznego

W każdym sklepie budowlanym mamy bardzo duży wybór wykładzin i dywanów. Nie różnią się one tylko kolorami, ale także strukturą. Jest sporo gładkich wykładzin i dywanów, ale też dywany typu „shaggy”, a także o różnych kształtach, wymiarach i przede wszystkim o różnych metodach produkcji. Dodatkowo dywany mogą mieć różne składy materiałowe, ale także różną gęstość materiału. Nie wspomnę już nawet o tym, że możemy także wybrać dywan o różnej wysokości. Wszystkie te zmienne mogą generować różnice w pochłanianiu dywanu nawet o 0,4 jednostki współczynnika pochłaniania. 

Podkład pod dywan akustyczny 

Drugą zmienną mającą wpływ na rozrzut parametrów wykładzin jest podkład. W kwestii podkładów mamy rownież bardzo duży rozrzut technologiczny. Duże znacznie tutaj, jak w każdym materiale pochłaniającym mają otwarte lub zamknięte pory. Podkład wykonany z materiału o otwartych porach ma znacznie lepsze właściwości absorbujące dźwięk. Wykładzina zazwyczaj bez zastosowania podkładu  ma najgorsze właściwości pochłaniające. Podkłady z filcu i pianki wypadają znacznie lepiej niż podkłady z samego filcu. Rozbieżności w pochłanianiu mogą tutaj sięgać nawet do 0,6 jednostek współczynnika pochłaniania. 

Oprócz analizy tych dwóch parametrów warto także analizować pochodzenie współczynnika pochłaniania dywanu czy wykładziny. Dobrze, żeby nie był to współczynnik uśredniony dla całego pasma, albo współczynnik dla jednej częstotliwości, albo współczynnik wymyślony przez producenta na podstawie materiału. Najbardziej wiarygodne są współczynniki pochłaniania, które są zmierzone normatywnymi metodami. 

Podsumowując, wykładziny czy dywany to dobre narzędzie do kreowania akustyki pomieszczenia, jednak trzeba je stosować rozważnie. Całkowite pozbawienie pomieszczenia górnego pasma jest łatwe do wykonania, ale niestety bardzo mocno utrudni to pracę z dźwiękiem. Taka sytuacja zresztą to dla mnie codzienność, bo większość studiów, do których wpadam na konsultacje to studia, w których całe ściany są pokryte panelami z włóknem – tam występuje dokładnie ten sam problem. Właściciele wtedy często skarżą się na „przebasowiony” dźwięk w pomieszczeniu. Tłumaczą to ogromną ilością rezonansów przez wymiary czy inne problemy, ale najczęściej jest to po prostu zbyt duża ilość materiału absorbującego w pomieszczeniach. 

A teraz przyznać się! Kto z Was szukał pochłaniaczy na dół bo przesadził z pochłanianiem góry? Czekam na Wasze komentarze! 

A ja tymczasem zapraszam Was na mojego instagrama, gdzie możecie łyknąć więcej aku-ciekawostek  
KLIK

Bibliografia:
F.A. Everest, K.C.Pohlmann:  „Podręcznik Akustyki” Wyd. Sonia Draga Sp. z. o. o. Katowice 2013, Wydanie V. 

Artykuł Projektowanie studia nagrań – dywany pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

W pierwszej części wpisu na temat akustyki krótko zastanowiliśmy się nad problemami związanymi z niskimi częstotliwościami w małych pomieszczeniach. Dolne pasmo to duży problem w adaptacji akustycznej pomieszczeń, jednak nie jedyny. Nie należy zapominać o średnich i wysokich częstotliwościach. A w sumie, nikt chyba o nich nie zapomina. Na potęgę ładujemy panele akustyczne na ściany w każdym „studio” gdzie się tylko da. Szczególnie po to, żeby wygrać z bassem. Dla bassu jednak panele te to zwykła ściana, nie robią na nim żadnego wrażenia. Kluczowe jest to, żeby zdać sobie sprawę, że panele pochłaniające działają na średnie i wysokie pasmo. Zbyt duża ilość tych paneli powoduje, że dźwięk jest nierówno pochłaniany i jego obraz jest mocno zniekształcony. Zbyt małą ilość wszyscy ocenimy jako „długi pogłos” – a fachowo: odbić w pomieszczeniu jest zbyt dużo.

„Filtr” grzebieniowy w akustyce

Dla średnich i wysokich częstotliwości może zaistnieć konieczność uporania się z filtracją grzebieniową w pomieszczeniu. Fala, która odbija się od ścian podobnie jak dla niskich częstotliwości generuje punkty, w których są wzmocnienia i osłabienia. Jest ich więcej dlatego, że fala jest krótsza. Ucho sobie całkiem nieźle radzi z wypełnieniem luk częstotliwości, ale jeżeli taki filtr wystąpi, to będziemy postrzegać dźwięk jako niezbyt przyjemny. W kontekście odsłuchiwania i miksowania muzyki dźwięk słyszany w sumie nie ma być przyjemny, a możliwie „płaski” w paśmie częstotliwościowym, dlatego ten „filtr” to nasz wróg. 

Zrozumieć ucho ludzie

Jeżeli do ucha dociera dźwięk bezpośredni i nie później niż około 50 ms dociera dźwięk odbity to ucho analizuje to jako jeden sygnał. Jeżeli jednak dźwięk odbity dociera później to zaczynamy słyszeć mniejsze lub większe echo. Na podstawie tego echa często naturalnie wyobrażamy sobie jak duże jest pomieszczenie. Zbyt dużo odbić i tego słyszalnego echa składa się na to, co nazywamy pogłosem pomieszczenia. Do większej ilości informacji o pogłosie zapraszam TUTAJ.

Lokalizacja dźwięku w przestrzeni

Ucho jest na tyle sprytne, że potrafi sobie szybko ocenić z którego kierunku dociera dźwięk. Ale nie tylko dźwięk bezpośredni, odbicia także! Przez to ucho lokalizuje wczesne odbicia włącznie z dźwiękiem bezpośrednim i przez to może „przesuwać” nasze wyobrażenie o źródle dźwięku.

Śledzenie ścieżki odbić

Do analizy odbić w pomieszczeniu ważne jest prześledzenie ich ścieżki.    W akustyce podobnie jak w optyce istnieje zasada, że kąt padania jest równy kątowi odbicia. Więc jeżeli dźwięk pada na ścianę pod kątem 60 stopni to także pod takim samym kątem się odbije. Problematyczne odbicia to te, które są najsilniejsze, czyli te pierwsze. Aby znaleźć je można zastosować prostą sztuczkę z lustrem. Osoba X powinna siedzieć w miejscu, gdzie siedzi zwykle osoba odsłuchująca muzykę w pomieszczeniu. Osoba Y powinna wziąć lusterko i przesuwać je po bocznej ścianie, do momentu aż X zauważy odbicie głośnika w lusterku. Miejsce, w którym znajduje się lusterko powinno zostać zabezpieczone na przykład przy użyciu pochłaniającego panelu. Tę metodę można zastosować dla ścian, sufitu a nawet podłogi.

Te kilka kolejnych wskazówek odnośnie akustyki mam nadzieję, że naprowadzi Was na lepsze rozwiązania w domowych studiach. Mam jeszcze kilka pomysłów, więc myślę, że możecie czekać na kolejną część wpisu o adaptacji domowego studia. Te porady to jednak tylko szczyt góry lodowej. Jednak nie mogę tego tematu pozostawić bez słowa, szczególnie kiedy widzę naprawdę ogromne ilości paneli w miejscach gdzie nagrywacie. Dużo paneli powoduje, że zawsze zapala mi się czerwona lampka i obawiam się, że osoba, która to sobie zaplanowała tak naprawdę nie ma pojęcia co dzieje się w pomieszczeniu w kontekście akustyki. Chyba że to ma wyglądać….

Dajcie znać w komentarzach z jakimi problemami spotykacie się w Waszych studiach nagrań i jak sobie z tymi problemami poradziliście!

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Podstawy akustyki w domowym studio nagrań cz. 2 pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Tworzenie domowego studia nagrań powinniśmy zacząć właśnie od akustyki. Niestety sam sprzęt w studio nagrań często okazuje się niewystarczający. Podejście do wielu zmian w życiu zaczynamy od zakupów potrzebnego sprzętu. W przypadku kiedy chcemy zrezygnować z nagrań w studio i przejść na nagrania w własnym studio domowym lub kiedy chcemy zacząć nagrywać w warunkach domowych to kupujemy do tego najpotrzebniejszy sprzęt. Zaopatrujemy się przede wszystkim w mikrofon, interface lub mikser, czasem decydujemy się na jakiś reflection filter lub bardziej ambitniejsi stolarze konstruują własne panele (pisałam o nich tutaj), które coś mają pomóc. W tych działaniach często brakuje logiki i ciągu przyczynowo-skutkowego. Panele montowane na potęgę w losowych miejscach to standard w domowych studiach nagrań. Notorycznie ktoś pyta mnie o odpowiednie ustawienie paneli, a nie jest w stanie odpowiedź na pytanie po co te panele ustawiać. Bo inni ustawili. Fajnie. Każdy ustawiony panel powinien mieć jednak jakiś cel do zrealizowania.

Ale najpierw porozmawiajmy o problemach w małych pomieszczeniach. 

Niskie częstotliwości w studio nagrań

Energia o niskiej częstotliwości w pomieszczeniu to często duży problem. Niskie częstotliwości mają dość długie fale. Dla częstotliwości 100 Hz długość fali to około 3 metry. Nasze pokoje z reguły nie mają większych wymiarów niż te 3 metry. Im niższa częstotliwość tym fala jest stety-niestety dłuższa. Takie długie fale w małym pomieszczeniu nie są w stanie wybrzmieć do końca, odbijają się na twardych powierzchniach i nakładają na siebie. To jest jeden z powodów trudnej separacji niskich częstotliwości w małych pomieszczeniach. Najniższa częstotliwość, która w danym pomieszczeniu będzie „działać” jest mocno ograniczona wymiarami pomieszczenia.

Często przyjmuje się, że częstotliwości, dla których długość fali jest dłuższa niż połowa najdłuższego rozmiaru pomieszczenia nie powinny być w ogóle rozważane w kontekście odsłuchu w danym pomieszczeniu. Te częstotliwości oczywiście będą słyszalne, ale będą mocno osłabione i nie będą prezentować faktycznego stanu. Niskie częstotliwości będą najbardziej obecne w rogach ścian – dlatego ustawienie tam stanowiska do miksowania czy nagrywania nie jest najlepszym pomysłem. 

Fale stojące w studio nagrań

Szczególny problem powstanie dla częstotliwości, której długość fali będzie dokładnie dwukrotnie większa od wymiaru pomieszczenia. W efekcie powstanie efekt nazywany falą stojącą, czyli fala akustyczna będzie odbijać się między dwoma równoległymi ścianami. Odbicia te spowodują, że w niektórych miejscach częstotliwość ta będzie słyszalna bardziej, a w niektórych wcale. Miejsca, w których częstotliwość ta będzie mocno eksponowana będą występować w bardzo bliskiej odległości ściany, a osłabienia w połowie odległości między ścianami. Również sytuacja będzie podobna dla harmonicznych tej częstotliwości. 

Złota proporcja

W źródłach literaturowych można poczytać o proporcjach wymiarów pomieszczeń, które najlepiej sprawdzą się przy pracy z dźwiękiem. A zatem są to następujące proporcje pomieszczeń:

wysokość x szerokość x długość:
1,00 x 1,14 x 1,39
1,00 x 1,26 x 1,59
1,00 x 1,28 x 1,54
1,00 x 1,30 x 1,90
1,00 x 1,40 x 1,90
1,00 x 1,50 x 2,50
1,00 x 1,60 x 2,33

Te wymiary to po prostu punkt wyjścia do projektowania studia nagrań pod kątem akustyki. Jeżeli jesteśmy jeszcze przy projektowaniu pomieszczenia do nagrywania, to warto wziąć pod uwagę też wykorzystywany zabieg nachylenia ścian. Jeżeli unikniemy równoległych powierzchni to unikniemy też fal stojących między nimi, ale niestety znacznie utrudnimy sobie analizę akustyczną takiego pomieszczenia. Często niestety jest tak, że nasz pokój jest już zbudowany i nie mamy zbyt dużego wpływu na jego wymiary. Wtedy swoją rolę mogą odegrać panele pochłaniające czy dyfuzory. Na ten temat poświeciłam osobny wpis, jednak tutaj krótko podsumuję. 

Więzienie dla niskich częstotliwości

Panele pochłaniające i dyfuzory generalnie słabo sobie poradzą z niskimi częstotliwościami. Na fale stojące można stosować na przykład pułapki basowe oparte na wnękach, które wpuszczą niską częstotliwość do wnęki i nie pozwolą jej wyjść. Wnęki stroimy na konkretną częstotliwość – powinny mieć głębokość jednej czwartej długości fali o zadanej częstotliwości. Podobnie działają także Rezonatory Helmholtza, które przez otwór wpuszczają do wnęki częstotliwość, którą chcemy pochłaniać.

Dobrze, to tyle na dzisiaj. W kolejnej części wpisu dotyczącego akustyki w domowym studio porozmawiamy jeszcze o innych problemach w małych studiach, a także o samym procesie słyszenia. Dobre zrozumienie tych zagadnień jest gwarancją sukcesu jeżeli chodzi o pracę z dźwiękiem. Niestety zbyt często próbujemy zabrać się do nowych rzeczy w ogóle nie analizując teorii i nie próbując myśleć logicznie. Odpoczywajcie! 

Chciałabym zobaczyć Wasze studia nagrań i Wasze pracownie. Pochwalcie się zdjęciami w komentarzu. Chcę zobaczyć jak poradziliście sobie z zagadnieniami z dziedziny akustyki. Zrobiłam taką akcję na facebooku i udało mi się pomóc wielu osobom, które wrzuciły zdjęcia swoich studiów nagrań. 

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Podstawy akustyki w domowym studio nagrań cz. 1 pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.