Tym wpisem chciałabym rozpocząć krótką serię wpisów, która przybliży stereofoniczne techniki mikrofonowania. Techniki te może nie są aż tak kluczowe kiedy nagrywamy jeden wokal w naszych domowych warunkach, ale już na potrzeby nagrania gitary czy pianina zdecydowanie będzie na nie zapotrzebowanie. Nagrywanie stereofoniczne pozwoli nam lepiej oddać dźwięk danego instrumentu w przestrzeni. Do stworzenia stereofonii potrzebujemy dwóch lub trzech mikrofonów. Zaczniemy jednak najpierw od krótkiego wstępu teoretycznego.

Jak ucho interpretuje stereo?

Wyobraźmy sobie sytuację kiedy używamy dwóch głośników do odtwarzania muzyki, ustawionych w odległości 1,5m od siebie. Nasza głowa znajduje się w sweet spocie tego ustawienia, czyli na trzecim wierzchołku trójkąta równobocznego. Dźwięk z obu głośników dociera do uszu w tym samym czasie i w tej samej fazie. Dzięki temu wydaje nam się, że źródło dźwięku znajduje się pomiędzy głośnikami.

Odbiór tego dźwięku przez ucho jest wrażliwy na trzy elementy. Pierwszy z nich to czas, w jakim dźwięk dociera do prawego i lewego ucha. Drugi element to różnice w głośności, które odbiera prawe i lewe ucho. Jeżeli mówimy o dźwięku, który dociera z prawego głośnika to oczywiste jest, że prawe ucho będzie słyszało ten dźwięk głośniej i wcześniej. Ostatnim, trzecim elementem jest charakterystyka częstotliwościowa naszego ucha. 

Rodzaje technik stereofonicznych

Poprzez techniki stereofoniczne chcemy przenieść słuchacza w miejsce nagrywanego dźwięku. Techniki oparte na różnicach czasu dźwięku docierającego do mikrofonów to techniki przestrzenne. Zaś kiedy kluczowa jest różnica poziomu głośności, to mówimy o technikach koincydentnych, czyli natężeniowych. Są też techniki stereofoniczne wykorzystujące różnicę czasu i poziomu dźwięku docierającego do mikrofonu. 

Technika XY

Technika XY to technika natężeniowa, czyli oparta na różnicy poziomów głośności dźwięku docierającego do mikrofonów. Potrzebujemy do niej dwóch mikrofonów kardioidalnych. Ustawiamy je często jeden nad drugim pod kątem 90-120 st. Poniżej zamieszczam Wam przykładowy rysunek tego ustawienia. 

Dzięki temu że kapsuły mikrofonów znajdują się jedna nad drugą to dźwięk dociera do obu w tym samym czasie. Jednak kapsuły są do siebie pod kątem np. 90 stopni, co powoduje różnice w głośności tego dźwięku odbieranego przez każdy z mikrofonów. Nagrywanie tą techniką jest kompatybilne w mono. Zaś obraz źródła dźwięku jest precyzyjny, kosztem tego, że dość wąski. 

Technika AB

Technika AB to technika przestrzenna. Potrzebujemy do niej dwóch mikrofonów dookólnych. Umieszczamy je równolegle do siebie, w odległości dostosowanej do rozmiarów instrumentu lub sceny, którą chcemy nagrywać. Należy tutaj pamiętać że zbyt szerokie rozstawienie mikrofonów spowoduje „dziurę” w obrazie audio. Dźwięk do każdego z mikrofonów dociera w innym czasie, dlatego powstaje różnica czasowa. Poniżej zamieszczam rozstawienie mikrofonów w tej technice.

Wadą techniki AB jest słaba kompatybilność nagrania w mono. Dobrze jednak oddaje akustykę pomieszczenia w którym nagrywany jest dźwięk i szerokość dźwięku w panoramie. 

Podsumowanie

Te dwie wyżej opisane stereofoniczne techniki mikrofonowania to techniki reprezentacyjne każdej z grup. W kolejnym wpisie przybliżę Wam inne techniki stereofoniczne, które na konkretne potrzeby również świetnie się sprawdzą. Warto oprócz samych mikrofonów mieć na względzie też różne techniki, to znacznie usprawnia pracę przy nagrywaniu dźwięku. 

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK 

Artykuł Stereofoniczne techniki mikrofonowania cz. 1 pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Kiedy projektujemy pomieszczenie do odsłuchu muzyki chcemy, aby samo pomieszczenie w jak najmniejszym stopniu zakłócało odbiór muzyki. To co słyszy nasze ucho jest złożeniem dźwięku bezpośredniego i dźwięku odbitego od płaszczyzn w pomieszczeniu. Nie możemy całkowicie pochłaniać dźwięku, ani też całkowicie go odbijać. Bardzo ważna jest odpowiednia równowaga między tymi dwoma składowymi. W związku z tym, że dużą częścią dźwięku słyszanego jest to co odbija się od powierzchni nie możemy pozwolić, aby ta powierzchnia zbyt mocno go zniekształciła. Wadą takiego pomieszczenia może być na przykład filtr grzebieniowy.

Filtr grzebieniowy – co to jest? 

Jest to zniekształcenie dźwięku, które powstaje przez działanie odbić w pomieszczeniu. Powstaje przez nachodzenie na siebie dźwięku bezpośredniego i odbitego. Nałożenie się tych dwóch fal powoduje powstawanie węzłów i strzałek fali. Są to miejsca, w których dana częstotliwość jest wygaszana lub wzmacniana. Zjawisko wygaszania niektórych częstotliwości, a zarazem wzmacniania innych nazywamy właśnie filtracją grzebieniową. 

Jak usłyszeć filtr grzebieniowy?

Wprawne ucho od razu wyłapie efekt filtru grzebieniowego. Dzięki temu osoby doświadczone w pracy z dźwiękiem szybko są w stanie wyłapać ten problem np. w ścieżce dźwiękowej. Dla osób mniej doświadczonych jest to problem. Szczególnie kiedy niepoprawnie ustawimy opóźnienie na wokalu, a później próbujemy wypełnić pewne braki w ścieżce korektorem. Aby posłuchać efektu grzebieniowego można nałożyć na siebie dwie ścieżki, przy czym jedną z nich opóźnić o 1ms. Na widmie będzie można zauważyć pewnego rodzaju braki niektórych częstotliwości. 

Podsumowanie

Efekt filtru grzebieniowego w pomieszczeniu możemy kontrolować poprzez pochłanianie dźwięku w miejscach odbić lub poprzez rozpraszanie tego dźwięku. Możemy go także kontrolować w miksie poprzez odpowiednie dobranie opóźnień efektów. Do tego trzeba mieć jednak świadomość czym taki filtr jest i jak go usłyszeć. Mam nadzieję, że ten wpis odczaruje filtrację grzebieniową w waszych domach. 

Umiecie rozpoznawać filtrację grzebieniową w nagranych ścieżkach lub w pomieszczeniu? A może udało Wam się to doświadczalnie usłyszeć?  Pochwalcie się w komentarzach! 

Szczerze zachęcam Was do lektury serii wpisów o akustyce domowego studia nagrań – KLIK! 

A ja tymczasem zapraszam Was na mojego instagrama, gdzie możecie łyknąć więcej aku-ciekawostek  
KLIK

Artykuł Filtr grzebieniowy – co to jest i dlaczego zniekształca dźwięk? pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Zafascynowana falą postów na grupach, które dotyczą zakupy słuchawek postanowiłam przybliżyć Wam nieco te kwestie. Wybór jeżeli chodzi o słuchawki jest ogromny, dodatkowo jeszcze są różne typy tych słuchawek, a różne typy to w tym przypadku różne zastosowania. Często monitory studyjne, nawet takie wysokiej klasy nie są wystarczające do pełnej oceny gotowego miksu. We wpisie o zaletach i wadach zastosowania słuchawek i monitorów wyjaśniam, że tak naprawdę potrzebujemy obu tych źródeł dźwięku do najbardziej efektywnej pracy z dźwiękiem. Słuchawki i monitory uzupełniają się wzajemnie, dlatego dobrze jest mieć i to i to. Ale do rzeczy… jakie te słuchawki kupić? 

Ze względu na budowę słuchawek możemy je sklasyfikować na trzy grupy:

Konstrukcja słuchawek – otwarta

Słuchawki otwarte to słuchawki, które izolacyjność jest najmniejsza. Przylegają one lekko do uszu, przez co nie uciskają ich i nie powodują pocenia się. Są najwygodniejsze, najlepsze także do długiej pracy z dźwiękiem. W związku z tym świetnie się sprawdzą w przypadku produkcji muzyki czy na potrzeby miksowania dźwięku. W tych przypadkach komfort uszu jest bardzo ważny. 

Konstrukcja słuchawek – zamknięta

Są to słuchawki o silnej izolacyjności. Jest to spowodowane tym, że są mocno dopasowane do uszu. Dźwięk, który generowany jest w słuchawce w bardzo małym stopniu wydobywa się na zewnątrz. To jest ich największa zaleta, którą wykorzystujemy w sytuacji nagrywania muzyki. Kiedy wykonujemy typowo akustyczne nagranie, chcemy żeby sygnał metronomu czy podkładu z odsłuchu nie był nagrywany przez mikrofon. Dzięki temu możemy nawet głośno odtwarzać dźwięk, a przesłuch będzie niewielki. W związku z świetną izolacyjnością tych słuchawek niestety związana jest mała wygoda ich noszenia. Kosteczki, z których składa się małżowina zaczynają boleć, a uszom należy co jakiś czas dać odpocząć.

Konstrukcja słuchawek – półotwarta lub półzamknięta

Trzecim typem słuchawek są konstrukcje hybrydowe – półotwarte lub półzamknięte. Kosztem mniejszej izolacyjności wzrasta komfort noszenia tych słuchawek. Są one kompromisem, dobrym do małego studia czy na małe potrzeby. 

Zatem…. jakie słuchawki do pracy z dźwiękiem kupić?

Analiza podziału słuchawek ze względu na ich budowę daje odpowiedź jakiego typu słuchawek będziemy potrzebować do naszej pracy. To już naprawdę duża część pracy za nami. Myślę, że jest to najważniejsza wytyczna, bo o ile rozważamy słuchawki z conajmniej średniej półki to pozostałe parametry będą wystarczające. A z tych pozostałych parametrów, to te, które są warte analizy to przede wszystkim pasmo przenoszenia, które powinno być minimalnie w przedziale 20 Hz – 20 kHz, skuteczność słuchawek, która powinna być w okolicach conajmniej 90 dB i impedancja. Ten ostatni parametr, czyli impedancja ma znaczenie w przypadku  wzmacniacza, którym będziemy te słuchawki napędzać. O ile będzie to interfejs audio czy mikser, to na pewno poradzi sobie z wysoko-impedancyjnymi słuchawkami. Problem może się pojawić, kiedy kupimy słuchawki z impedancją rzędu 250 Om, a będziemy wpinać je na przykład do telefonu. Dźwięk wtedy może okazać się zbyt cichy. 

W przypadku wybierania słuchawek, jak każdego sprzętu akustycznego, najlepiej jest wybrać się do sklepu muzycznego i przetestować dane sztuki. Warto wziąć pod uwagę wygodę użytkowania słuchawek, parametry, dźwięk, który z nich się wydobywa i opinię innych osób apropos np. wykorzystanej technologii związanej z konstrukcją. 

Zebrałam Wam poniżej kilka modeli słuchawek, które zazwyczaj polecam Wam kiedy mnie o nie pytacie.

Konstrukcja otwarta 

AKG K712 Pro

AKG K612 Pro

Beyerdynamic DT990 Pro

Konstrukcja zamknięta

Audio-Technica ATH-M50

Sennheiser HD-200 Pro

Beyerdynamic DT 770 Pro

Konstrukcja półotwarta

Beyerdynamic DT880 Pro

AKG K240 MKII

Nie dzieliłam tych słuchawek ze względu na ceny, bo ceny lubią się zmieniać. Jeżeli klikniesz na interesujący Cię model słuchawek to link automatycznie przeniesie Cię do sklepu Thomanna, gdzie możesz podejrzeć sobie aktualne ceny. 

Dziękuję Ci bardzo za poświęcony czas. Jeżeli masz ochotę to koniecznie w komentarzu napisz mi z jakich słuchawek korzystasz i na jakie potrzeby. Bardzo ciekawi mnie co wybraliście dla siebie. 

Artykuł Jakie słuchawki wybrać do pracy z dźwiękiem? pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Pisałam już króciutko o adaptacji studia nagrań, bo jest to bardzo ważny element każdego pomieszczenia do odsłuchiwania czy nagrywania muzyki. ALE równie dużym problemem, szczególnie w domowych studiach, jest izolacja akustyczna. W przypadku profesjonalnych studiów nagrań zazwyczaj nie jest to taki problem, dlatego, że wiele z tych studiów jest już na etapie projektu odpowiednio izolowane od dźwięków z zewnątrz i każdy element studia  jest dogłębnie przemyślany. Jednak kiedy robimy studio od końca, czyli adaptujemy pokój na potrzeby nagrań to izolacja jest niezwykle ważnym elementem. Piszę o tym dlatego, że często spotykam się z opinią, że Wasz mikrofon za 300 zł jakoś głośno szumi i szukacie nowego, za 500 zł, bo szumi mniej. W wielu przypadkach to wcale nie mikrofon szumi, a komputer, wiatrak, czy inne urządzenia czy instalacje w pomieszczeniu. Ale skoro już zaczęłam wymieniać problemy, to podzielmy je sobie na kilka grup. 

• Źródła hałasu wewnątrz pomieszczenia
  

  To są takie źródła, które zakłócają nam nagranie bezpośrednio. W domowych studiach jest to komputer, na którym nagrywamy dźwięk, może to być wiatrak, klimatyzacja czy różnego rodzaju wentylacje. Źle z nagraniami też współpracują skrzypiące podłogi, drzwi czy krzesło, na którym siedzi realizator. W lepszej sytuacji jesteś, kiedy pokój nagraniowy z reżyserką oddziela ściana działowa. Wtedy trzeba zwrócić uwagę na podłogę, która przy ruchu wokalisty może powodować drgania statywu z mikrofonem. A jeżeli już jesteśmy w tej małej zamkniętej kabince, to wspomnę jednym zdaniem, że do nagrywania najlepiej sprawdzą się słuchawki zamknięte, które najlepiej izolują dźwięk wewnątrz słuchawki. Ja sama jednak, rzadko namawiam Was do tworzenia małych kabin.

• Źródła hałasu wewnątrz pomieszczenia – komputer

  Najczęściej powtarzam, że wokale lubią przestrzeń i sugeruję nagrywanie na środku pokoju. Wtedy faktycznie jesteśmy znacznie bardziej narażeni na ten hałas od komputera. Jeżeli chodzi o komputer to jego izolacja nie jest takim najprostszym problemem. Z jednej strony chcielibyśmy zamknąć komputer w kabinie wypełnionej wełną, a z drugiej strony musimy mu zapewnić odpowiednią cyrkulację powietrza, szczególnie kiedy jest obciążony działającym programem do nagrywania. W tym przypadku można wykorzystać pracę w blokach czasowych, którą zawsze wszystkim polecam. Nagrywajmy, wietrzmy, dajmy odpocząć komputerowi, nagrywajmy znowu, wietrzmy, odpoczywajmy. Długie sesje są męczące, a zmęczenie nie jest naszym przyjacielem.
  
  

• Źródła hałasu zewnętrzne
  

  Kolejne źródła hałasu, to takie, które przychodzą z zewnątrz. Taki hałas może być generowany przez ruch uliczny i dostawać się do pomieszczenia przez okno. Dobrze jest wtedy, na czas nagrań zamknąć to okno, żeby zminimalizować ryzyko pojawienia się na nagraniu szczekającego psa czy bawiących się dzieci. Zdaję sobie sprawę z tego, że przy zamkniętym oknie i wyłączonej wentylacji może w szybkim czasie zrobić się w pomieszczeniu ciepło, wilgotno i duszno. Dlatego zachęcam Was kolejny raz do pracy w blokach czasowych z przynajmniej niewielkimi przerwami. Jako bardziej wysoko-budżetowe rozwiązanie problemu proponuję wykorzystać okno z wysoką izolacyjnością. Można także we wnęce okiennej umieścić drugie okno, jest to dość nisko-budżetowe ale efektywne rozwiązanie.  

• Źródła hałasu zewnętrzne – sąsiedzi i domownicy

  To są jednak typowo zewnętrzne źródła hałasu. Ja chciałabym wspomnieć o jeszcze jednym problemie, który pojawia się w domowych studiach nagrań. Jeżeli takie studio tworzysz w domu jednorodzinnym, to jesteś narażony na hałas innych domowników czy instalacji hydraulicznej. Warto tutaj uprzedzić współlokatorów, że będziesz nagrywać lub wybrać taki okres, kiedy nie będzie ich w domu. Z hydrauliką w domu jest tak, że o ile nikt jej w czasie nagrań nie „uruchamia” to nie ma z nią problemu. Problem jest bardziej złożony, kiedy studio nagrań tworzysz w bloku. Wtedy jesteś w pewnym sensie zależny od innych domowników i konieczne jest zadbanie o dobrą izolację. Podsunę Wam kilka prostych rozwiązań. Aby odizolować się od sąsiadów z góry świetnie sprawdzi się sufit podwieszany z pustką powietrzną wypełnioną wełną. Do izolacji od dźwięków z innych pomieszczeń czy z klatki schodowej można wykorzystać drzwi z dobrym współczynnikiem izolacyjności, a przynajmniej szczelne! 

• Instalacja elektryczna
  

  Instalacja elektryczna w pomieszczeniu to taki najbardziej przeze mnie bagatelizowany problem. Wiem, że on występuje, ale w domowych warunkach nie ma on aż takiego dużego znaczenia. Jednak mimo wszystko, będzie dobrze jeżeli skontrolujecie swoje nagrania pod kątem hałasu powstającego w sieci Waszego studia. Przede wszystkim taki hałas objawia się częstotliwością 50 Hz lub jej harmonicznymi na nagraniu. Jeżeli nagrywacie na laptopie, to można na czas nagrań odłączyć go od sieci i pracować na baterii. Warto też uważać na zjawisko nazwane „pętlą masy”. Pętla masy może wystąpić między komputerem, interface’m a peryferiami czyli np. wzmacniaczem gitarowym, klawiszem czy preampem mikrofonowym. Z pętlą masy najlepiej poradzimy sobie przy użyciu di-boxa lub izolatora masy.  

Mam nadzieję, że potraktujecie poważnie problemy związane z izolacją. Nie tylko adaptacją studio nagraniowe żyje! Izolacja jest równie ważna, szczególnie, że można szybko wyeliminować problemy. A często rozwiązań szukacie zupełnie w innym miejscu niż są. Napiszcie mi w komentarzach jakie izolacyjne problemy macie w swoich studiach nagrań i jak sobie z nimi radzicie. Ja też kiedyś nagrywałam w trudnych warunkach i zawsze trzeba sobie jakoś po prostu z tym poradzić. 

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Izolacja w domowym studio nagrań pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Tworzenie domowego studia nagrań powinniśmy zacząć właśnie od akustyki. Niestety sam sprzęt w studio nagrań często okazuje się niewystarczający. Podejście do wielu zmian w życiu zaczynamy od zakupów potrzebnego sprzętu. W przypadku kiedy chcemy zrezygnować z nagrań w studio i przejść na nagrania w własnym studio domowym lub kiedy chcemy zacząć nagrywać w warunkach domowych to kupujemy do tego najpotrzebniejszy sprzęt. Zaopatrujemy się przede wszystkim w mikrofon, interface lub mikser, czasem decydujemy się na jakiś reflection filter lub bardziej ambitniejsi stolarze konstruują własne panele (pisałam o nich tutaj), które coś mają pomóc. W tych działaniach często brakuje logiki i ciągu przyczynowo-skutkowego. Panele montowane na potęgę w losowych miejscach to standard w domowych studiach nagrań. Notorycznie ktoś pyta mnie o odpowiednie ustawienie paneli, a nie jest w stanie odpowiedź na pytanie po co te panele ustawiać. Bo inni ustawili. Fajnie. Każdy ustawiony panel powinien mieć jednak jakiś cel do zrealizowania.

Ale najpierw porozmawiajmy o problemach w małych pomieszczeniach. 

Niskie częstotliwości w studio nagrań

Energia o niskiej częstotliwości w pomieszczeniu to często duży problem. Niskie częstotliwości mają dość długie fale. Dla częstotliwości 100 Hz długość fali to około 3 metry. Nasze pokoje z reguły nie mają większych wymiarów niż te 3 metry. Im niższa częstotliwość tym fala jest stety-niestety dłuższa. Takie długie fale w małym pomieszczeniu nie są w stanie wybrzmieć do końca, odbijają się na twardych powierzchniach i nakładają na siebie. To jest jeden z powodów trudnej separacji niskich częstotliwości w małych pomieszczeniach. Najniższa częstotliwość, która w danym pomieszczeniu będzie „działać” jest mocno ograniczona wymiarami pomieszczenia.

Często przyjmuje się, że częstotliwości, dla których długość fali jest dłuższa niż połowa najdłuższego rozmiaru pomieszczenia nie powinny być w ogóle rozważane w kontekście odsłuchu w danym pomieszczeniu. Te częstotliwości oczywiście będą słyszalne, ale będą mocno osłabione i nie będą prezentować faktycznego stanu. Niskie częstotliwości będą najbardziej obecne w rogach ścian – dlatego ustawienie tam stanowiska do miksowania czy nagrywania nie jest najlepszym pomysłem. 

Fale stojące w studio nagrań

Szczególny problem powstanie dla częstotliwości, której długość fali będzie dokładnie dwukrotnie większa od wymiaru pomieszczenia. W efekcie powstanie efekt nazywany falą stojącą, czyli fala akustyczna będzie odbijać się między dwoma równoległymi ścianami. Odbicia te spowodują, że w niektórych miejscach częstotliwość ta będzie słyszalna bardziej, a w niektórych wcale. Miejsca, w których częstotliwość ta będzie mocno eksponowana będą występować w bardzo bliskiej odległości ściany, a osłabienia w połowie odległości między ścianami. Również sytuacja będzie podobna dla harmonicznych tej częstotliwości. 

Złota proporcja

W źródłach literaturowych można poczytać o proporcjach wymiarów pomieszczeń, które najlepiej sprawdzą się przy pracy z dźwiękiem. A zatem są to następujące proporcje pomieszczeń:

wysokość x szerokość x długość:
1,00 x 1,14 x 1,39
1,00 x 1,26 x 1,59
1,00 x 1,28 x 1,54
1,00 x 1,30 x 1,90
1,00 x 1,40 x 1,90
1,00 x 1,50 x 2,50
1,00 x 1,60 x 2,33

Te wymiary to po prostu punkt wyjścia do projektowania studia nagrań pod kątem akustyki. Jeżeli jesteśmy jeszcze przy projektowaniu pomieszczenia do nagrywania, to warto wziąć pod uwagę też wykorzystywany zabieg nachylenia ścian. Jeżeli unikniemy równoległych powierzchni to unikniemy też fal stojących między nimi, ale niestety znacznie utrudnimy sobie analizę akustyczną takiego pomieszczenia. Często niestety jest tak, że nasz pokój jest już zbudowany i nie mamy zbyt dużego wpływu na jego wymiary. Wtedy swoją rolę mogą odegrać panele pochłaniające czy dyfuzory. Na ten temat poświeciłam osobny wpis, jednak tutaj krótko podsumuję. 

Więzienie dla niskich częstotliwości

Panele pochłaniające i dyfuzory generalnie słabo sobie poradzą z niskimi częstotliwościami. Na fale stojące można stosować na przykład pułapki basowe oparte na wnękach, które wpuszczą niską częstotliwość do wnęki i nie pozwolą jej wyjść. Wnęki stroimy na konkretną częstotliwość – powinny mieć głębokość jednej czwartej długości fali o zadanej częstotliwości. Podobnie działają także Rezonatory Helmholtza, które przez otwór wpuszczają do wnęki częstotliwość, którą chcemy pochłaniać.

Dobrze, to tyle na dzisiaj. W kolejnej części wpisu dotyczącego akustyki w domowym studio porozmawiamy jeszcze o innych problemach w małych studiach, a także o samym procesie słyszenia. Dobre zrozumienie tych zagadnień jest gwarancją sukcesu jeżeli chodzi o pracę z dźwiękiem. Niestety zbyt często próbujemy zabrać się do nowych rzeczy w ogóle nie analizując teorii i nie próbując myśleć logicznie. Odpoczywajcie! 

Chciałabym zobaczyć Wasze studia nagrań i Wasze pracownie. Pochwalcie się zdjęciami w komentarzu. Chcę zobaczyć jak poradziliście sobie z zagadnieniami z dziedziny akustyki. Zrobiłam taką akcję na facebooku i udało mi się pomóc wielu osobom, które wrzuciły zdjęcia swoich studiów nagrań. 

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Podstawy akustyki w domowym studio nagrań cz. 1 pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Ustawienie odsłuchów w domowych warunkach to temat rzeka. To jest zagadnienie, o które pytacie najczęściej i w którym popełniacie masę błędów. Na zdjęciach, które do mnie przysyłacie często odsłuch stoi przy ścianie (bo tak stoi biurko), czasem w rogu pomieszczenia, często niesymetrycznie. Na pierwszy rzut oka wiele z tych problemów wydaje się nie do przeskoczenia – bo tak stać musi, bo tam jest akurat gniazdko, bo z drugiej strony jest okno. Jednak z doświadczenia wiem, że przearanżowanie pokoju na potrzeby pracy z muzyką nie jest aż tak skomplikowane. Wtedy wystarczy spojrzeć na problem „z zewnątrz” i od razu pojawiają się jakieś rozwiązania. Zacznę od kilku popularnych błędów, które wynikają z przemeblowania pokoju na studio.

1.  Umieszczenie biurka z monitorami przy ścianie. 

   Im dalej monitory będą od ścian tym lepiej dla naszej muzyki. Dlatego często w reżyserkach profesjonalnych studiów nagrań odsłuch z biurkiem znajduje się na samym środku – często w równej lub zbliżonej odległości do wszystkich ścian. Tego także nie należy zaniedbywać. Szczególnie gdy używamy monitorów z bass-reflexem umieszczonym z tyłu, to nie powinny one stać tym bass-reflexem do ściany!

2. Umieszczenie biurka z monitorami w rogu pomieszczenia. 

   Tutaj powstaje podobny problem co w przypadku pierwszego punktu. Róg pomieszczenia powoduje, że fale akustyczne generowane przez monitor dosłownie kotłują się pomiędzy ścianami. Dodatkowo ustawienie jednego z głośników w rogu, a drugiego dalej od tego rogu mocno przesuwa symetrię odsłuchu. 

3. Ustawienie głośników bliżej jednej z ścian.

   Jeżeli jeden głośnik będzie stał przy ścianie, to znacznie zmieni to jego charakterystykę częstotliwościową. Wtedy tak naprawdę, będziemy mieć dwa głośniki, które grają RÓŻNIE. Niemożliwe jest zatem uzyskanie na nich dobrego efektu brzmieniowego.

4. Zastosowanie różnych materiałów pochłaniających. 

   Kiedy głośniki umieścimy na przykład na środku długości ściany tuż przy niej, a w rogu pomieszczenia zrobimy sobie „kącik” z panelami akustycznymi do nagrywania to również bardzo zakłócimy charakterystykę odsłuchu. Również podobny efekt powstanie, jeżeli za jednym z głośników będzie wisząca firanka z oknem, a za drugim ściana. Oba głośniki powinny być „otoczone” tym samym materiałem, albo oba w oknie, albo oba na ścianie. 

Dla ułatwienia zobrazowałam powyższe błędy na rysunkach. 

Wybór monitorów

Następnym dylematem przed którym stajemy jest wybór monitorów do domowego studia. W związku z tym najlepszą radą przed zakupem monitorów jest posłuchanie ich. W tej sytuacji wiele sklepów ze sprzętem audio w tej chwili umożliwia testy słuchowe przed zakupem sprzętu. Do takiego testu dobrze jest się przygotować. Zatem przede wszystkim do odsłuchu wybierz utwory, które bardzo dobrze znasz. Posłuchaj jak na danym odsłuchu brzmią wysokie i niskie częstotliwości – czy są naturalne, czy nie są wyolbrzymione. Spróbuj również ocenić balans częstotliwości – czy nie ma za dużo basu w stosunku do reszty. A zatem wybierz te monitory, które zrobią na Tobie największe wrażenie!

Utwory referencyjne

Wrócę jeszcze jednym zdaniem do tej wybranej paczki utworów, które znamy. To jest świetnie narzędzie w ogóle jeżeli chodzi o osoby zajmujące się dźwiękiem czy muzyką. Zatem taki utwór, który DOBRZE znasz, jesteś z nim dobrze osłuchany jest genialny do scharakteryzowania wszystkich odsłuchów, z którymi się spotkasz.

Kiedy wiesz, że w Twoim utworze, jest dużo basu, a później idziesz do samochodu i nie słyszysz tego basu, to wiesz – od razu – że w Twoim samochodzie system audio jest pozbawiony basu. W sytuacji kiedy skorzystasz z tego samochodu jako narzędzia do odsłuchu referencyjnego (o odsłuchach referencyjnych pisałam tutaj), to będziesz wiedział, że skoro nie słyszysz basu to nie dlatego, ze w Twoim utworze jest go za mało, ale dlatego, że taka jest CHARAKTERYSTYKA odsłuchu w Twoim samochodzie! Pamiętaj, żeby utwór referencyjny nie był w standardzie MP3. Zadbaj, żeby był to WAV lub płyta CD. 

W części drugiej tej serii poruszę kwestie ustawienia odsłuchów w kontekście odpowiednich odległości i kątów. Więc stay tuned! Pamiętajcie, że ustawienie odsłuchów to bardzo ważne zagadnienie. 

A tymczasem, w komentarzu proszę Was o informacje, gdzie albo na jakim sprzęcie słuchacie swoich miksów referencyjnie. Czy powyższe błędne ustawienia głośników występują też w Waszym studio? Pokażcie mi jak wygląda Wasze ustawienie odsłuchów? Może jest jakaś szansa na przearanżowanie? A jeżeli udało Ci się zapobiec tym błędom to pochwal się swoim studiem! 

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Ustawienie odsłuchów w domowym studio cz. 1 pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Wszędzie dobrze, ale w domu najlepiej… No, ale czy na pewno? W tym wpisie chciałabym troszeczkę poruszyć kwestię akustyki w domowym studiu do nagrywania. Wspominałam już wcześniej, i zawsze będę to powtarzać, że akustyka to BARDZO ważny element nagrania. Dobra akustyka studia nagraniowego daje po prostu dobry start dla dalszej pracy z nagraniem. Jest szansa, że jeżeli opanujemy fale akustyczne w pomieszczeniu, to nie trzeba będzie potem szukać mankamentów i ciąć korektorem. Wspomnę jeszcze o tym, że rozwiązania tutaj przedstawione są semi-profesjonalne. Jestem zwolennikiem nagrywania profesjonalnej muzyki w profesjonalnych warunkach, wszystko inne można nagrać gdziekolwiek – a nawet – w Twoim pokoju z aneksem studyjnym. Na koniec wspomnę o skutecznej pracy z mikrofonem w kontekście akustyki.  A jak go do tego przystosować? Przekonaj się. 

„Czym charakteryzuje się dobre studio nagraniowe? Istnieje tylko jedno kryterium ostateczne – akceptacja zarejestrowanego w  nim dźwięku przez słuchacza.” A. F. Everest. 

IZOLACJA

Przede wszystkim najpierw zaznaczę kwestie, na które nie mamy wpływu. Pokój jest już wybudowany – więc izolacja akustyczna jest JAKAŚ, akustyka jest JAKAŚ. Nie ingerujemy w ściany, nie będziemy nic ryć i demolować. Usiądź w ciszy i posłuchaj swojego pokoju. Nie ma nic gorszego, niż sytuacja, kiedy ten nagrany 'take’ jest już idealny, no po prostu perfekcyjny, ale na ostatniej wyrecytowanej linijce słychać szczeknięcie psa sąsiada. Opcja poproszenia psa o nieszczekanie na czas nagrywania będzie dość skomplikowana – zaś skuteczna izolacja ścian wcale nie będzie łatwiejsza. Zrób co w Twojej mocy – zamknij okno, zamknij drzwi, wybierz „najcichszy” czas z całej pory dnia. Posłuchaj czy Twój komputer nie jest zbyt głośny, jeżeli słychać go na nagraniu spróbuj zaizolować jego obudowę. Można między podłoże a komputer włożyć materiał pochłaniający drgania, a akustycznie – schować komputer do szafy na czas nagrania. 

ADAPTACJA

Poruszmy teraz kwestię adaptacji akustycznej w pokoju. Nie będę mówiła o tym, że miejsce na tekturki po jajkach jest w koszu, ale też nie wspomnę w tym wpisie o żadnych panelach akustycznych. Na początek trochę teorii. Czas pogłosu w pomieszczeniu będzie tutaj najbardziej kluczowy – pozwoli nam na ustalenie ile pochłaniania trzeba będzie wprowadzić do pomieszczenia, żeby warunki były optymalne. Za długi czas pogłosu spowoduje utratę wyrazistości w nagraniu i popularne „echo”, zaś głos ludzki lubi pomieszczenia z umiarkowanym pogłosem, w takich warunkach żyjemy i właśnie takie są dla nas naturalne. Zdefiniowanie jednej wartości czasu pogłosu nie załatwi sprawy, najlepiej sprawdzić to w funkcji częstotliwości. Łatwo i szybko taki bardzo orientacyjny pomiar można wykorzystywać darmowe oprogramowanie Room EQ Wizard. Optymalny czas pogłosu dla mowy powinien wynosić ok. 0,2 – 0,6 sekundy.

Praktyczny, ogólny wniosek z tych rozważań jest taki, że jeżeli słyszymy, że nasz głos po nagraniu ma dużo pogłosu, nie jest wyraźny to powinniśmy zastosować jakiegoś rodzaju pochłanianie. Każdy miękki materiał możemy nazwać pochłaniającym, skuteczne będzie wykorzystanie dywanu, sofy, koca czy otwartej szafy. Jednak z tym też trzeba być ostrożnym – materiały pochłaniające lekkie, takie jak dywan nie będą skuteczne dla niskich częstotliwości, za to bardzo mocno stłumią wysokie częstotliwości. Głos człowieka z reguły lubi się z wysokimi częstotliwościami, są one konieczne do wyrazistości i dobrego brzmienia. Jeżeli te wysokie częstotliwości nie brzmią zbyt dobrze, powinniśmy zastosować rozpraszacze np. w formie regału z książkami czy inny element o równomiernym, twardym układzie. Na niskie częstotliwości możemy zadziałać pochłaniaczami w rogach pomieszczenia (na przykład fotel).

MIKROFON

Dodatkowo możemy próbować popracować z mikrofonem i wykorzystać jego zalety. Dobrze jest używać mikrofonu o charakterystyce kardioidalnej, ustawiając do tyłem do najbardziej „gołej” (nie pokrytej żadnymi meblami) ściany w pokoju. Zawsze powtarzam, że mikrofon lepiej zabrzmi w środku pomieszczenia, czyli w największej odległości od ścian. W przypadku wokali hip-hopowych, dobre będzie nagrywanie w bliskiej odległości od mikrofonu. Dalsza odległość powoduje zbieranie przez mikrofon więcej odbić z pomieszczenia, a w efekcie więcej przestrzeni w wokalu – której w przypadku hip-hopu nie potrzebujemy. 

Myślę, że kwestie akustyki w domowych studiach nagrań są bardzo ważne. Bardzo często zapominamy o nich, ignorujemy akustykę, a później kombinujemy w miksie jak to naprawić. Akustyka jest tak samo ważna w przypadku pomieszczeń odsłuchowych. Należy pamiętać, że mikrofon nagrywa dźwięk w pomieszczeniu, nie tylko nasz głos, ale to jak ten głos brzmi w pomieszczeniu, a to jak brzmi w pomieszczeniu silnie zależy od akustyki tego pomieszczenia. 

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Pokój z aneksem studyjnym czyli akustyka domowego studia nagrań pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Standardowo już nawiążę do poprzedniego wpisu, w którym pisałam o działaniu różnego rodzaju kompresorów dynamiki. Nie mogłabym nazwać się sobą, gdybym nie poruszyła jednego z moich ulubionych tematów – korektory – czyli ekłalizacja – tak, to moje ulubione określenie, takie polsko-chamerykańskie.  Pójdziemy tym trybem, który zaproponowałam już przy kompresorach – szybkie, ogólne wyjaśnienie jak działają korektory, a później przejdziemy do omówienia Waszych najulubieńszych wtyczek i zwrócenia uwagi na kilka niuansów. Działanie korektora jest nieco prostsze niż w przypadku kompresora i częściej potrafimy to sobie wygodnie zobrazować. Tutaj w większym stopniu możemy polegać na swojej intuicji, podnoszenie suwaka najczęściej wiąże się z „głośniej”, a obniżenie z „ciszej”. Ale może do rzeczy… 

W wpisie na temat miksu wokalu hip-hopowego podzieliłam korekcję na dwa równie-ważne etapy. Jako tą pierwszą mam na myśli korekcję, która pozwoli oczyścić nagranie z rezonansów i nieciekawych częstotliwości, a także wstępne odfiltrowanie pasma, które nas nie będzie interesowało. Druga korekcja to będzie korekcja typowo brzmieniowa – czyli taka, żeby nasz wokal brzmiał atrakcyjnie – wydobywamy fajne częstotliwości i kierujemy nasze nagranie w kierunku finalnego brzmienia. Obie te korekcje wykonamy na tej samej wtyczce. Dodatkowo do obu korekcji polecam też metodę „przeczesywania” pasma, o której pisałam w poprzednich wpisach. Właśnie dlatego jest to naprawdę super metoda do szybkiego przeszukania dobrych i złych częstotliwości w nagraniu.

Widmo sygnału

Jeszcze słowem wstępu zaznaczę, że w przypadku korektora pracujemy na widmie sygnału. Widmo sygnału to nasz sygnał, ale w dziedzinie częstotliwości. Ścieżki, które nagrywamy charakteryzują się „upływającym” czasem. Patrząc na nagraną ścieżkę obserwujemy zmiany poziomu sygnału w czasie, patrząc na widmo obserwujemy zmiany poziomu sygnału dla danej częstotliwości. Żeby to lepiej zrozumieć, spójrzmy na nasz głos – to tak naprawdę pakiet sinusów o różnych częstotliwościach. Dzięki temu widmo pozwala na de-kompozycję tych sinusów na pojedyncze sztuki. A co więcej, przy użyciu korektora możemy te sinusy wzmacniać lub tłumić. A żeby to zrobić…. poznajmy nasze korektory. 

ReaEQ – REAPER

Standardowo zacznę od korektora z Reapera. Do wyboru mamy tutaj częstotliwość (Frequency), wzmocnienie (Gain) i szerokość pasma wzmocnienia (Bandwidth). Tutaj podobnie jak w korektorze ujemna wartość wzmocnienia to tłumienie. Na wykresie mamy widmo sygnału, na osi poziomej częstotliwości, na osi pionowej jest poziom dźwięku. Domyślnie ten korektor ma cztery dostępne pasma, które możemy edytować. Dodatkowo można go rozszerzyć o większą ilość. Jest jeszcze opcja wysuwanej listy Type. Zajmiemy się tym na dłuższą chwilkę. Z listy tej możemy wybrać: Low Shelf, High Shelf, Band, Low Pass, High Pass, All Pass, Notch i Band Pass. Wszystkie poniższe typy filtrów są zrobione dla tego samego ustawienia – dzięki temu możecie w prosty sposób porównać ze sobą różne filtry. 

Filtr Notch, ale węższy niż ten na załączonym rysunku, będzie dobry do pierwszego etapu korekcji – tej korekcji, którą wykonujemy w celu na przykład usunięcia rezonansów. Podobnie też filtr High Pass w przypadku wokalu będzie używany w tej pierwszej części. Do kreowania brzmienia najczęściej przydaje się filtr Band o różnej szerokości. Korektor Reapera działa w oparciu o przełączane filtry. W związku z tym na głównym panelu są tylko trzy suwaki, poprzez wybranie konkretnego filtru możemy edytować jego parametry właśnie tymi trzema suwakami. Dzięki temu panel jest bardzo uproszczony. Również można zmieniać wzmocnienie i częstotliwość bezpośrednio przy użyciu czerwonych oznaczeń na wykresie. 

EQ3 – PRO TOOLS

Korektor Pro Toolsa ma dokładnie te same funkcje co wcześniej omówiony korektor. Natomiast wszystkie jego opcje są wyciągnięte na zewnątrz. Zamiast wcześniej występującej szerokości pasma Bandwidth mamy gałkę nazwaną jako Q – jest do dokładnie to samo, tylko tutaj szerokość pasma jest zdefiniowana jako dobroć filtracji.  Na panelu frontowym mamy potencjometry dzielące nam pasmo częstotliwości na kolory – Low, Low-Mid, Mid, High-Mid, High. Skrajne filtry – High i Low posiadają możliwość zmiany typu z Shelf na filtr górno/dolno-przepustowy. Dwie szare gałki po lewej HPF i LPF mają możliwość zmiany typu z Notch na High/Low Pass. Jednak pozostałe gałki (pomarańczowa, żółta i zielona) w domyśle są filtrami typu Band Pass. Tutaj podobnie jak w Reaperze jest możliwe sterowanie filtrami z okna widma. 

FRUITY PARAMETRIC EQ 2 FRUITY LOOPS

Korektor Fruity Loopsa jest jeszcze innym ciekawym bytem. Mamy tutaj podobnie jak w poprzednich widmo podzielone na siedem pasm. Na osi poziomej mamy orientacyjnie wypisane częstotliwości – na górze dla ułatwienia mamy nawet z grubsza nazwane pasma. Pionowe suwaki po prawej sterują wzmocnieniem sygnału. Na dole pod każdym suwakiem są dwa potencjometry FREQ i BW. FREQ pozwala na wybranie częstotliwości, BW to szerokość pasma – identycznie jak w poprzednich korektorach. 

Podział pasma

Jak pewnie już udało Wam się zauważyć, że korektory są łatwiejsze w obsłudze niż kompresory. Podobnie jest też z ich działaniem – efekt mocnego wzmocnienia czy tłumienia można praktycznie od razu usłyszeć. Na tej podstawie możemy śmiało wprowadzać „zaplanowane” zmiany. Dodatkowo do ułatwienia pracy z korektorem dobrze jest znać „brzmienie” konkretnych częstotliwości. W oparciu o Audio Issues podam Wam 6 pasm częstotliwości, które są ważne dla wokalu. Pamiętajcie proszę, że każdy z nas ma różną barwę głosu i tych pasm nigdy nie możemy traktować jako pewniaków. 

1. Poniżej 100 Hz – zazwyczaj są to częstotliwości, które dobrze jest całkowicie odfiltrować od sygnału. Dla damskiego wokalu można nawet pokusić się o więcej niż te 100 Hz. 
2. Okolice 150 Hz – podbicie tych okolic pozwala wypełnić i „pogrubić” brzmienie wokalu. Bardzo przydatne dla cienkich i nosowych wokali. 
3. Przedział 400 – 800Hz – tutaj można poszukiwać pudełkowego brzmienia – poprzez przeczesywanie można znaleźć nieciekawe częstotliwości, które później można usunąć wąskim filtrem. 
4. Przedział 800 – 1000 Hz – znajdziemy tutaj „nosowość” wokalu, ale nie tnijcie tego obszaru za mocno, jest to bardzo ważne pasmo naszego głosu. 
5. Okolice 5 kHz – jest tu prezencja i wyrazistość wokalu, ale w przypadku języka polskiego trzeba już tutaj uważać na głoski syczące. 
6. Okolice 7 kHz – Audio Issues dopiero tutaj definiuje sybilanty, szczególnie damskie sybilanty będą tutaj widoczne, ale zwróć też uwagę na pasmo powyżej 7 kHz, często dodanie tam troszeczkę mocy pozwoli na wepchnięcie tlenu do wokalu – sprawdź. 

Podsumowanie

Myślę, że tą dawką informacji możemy zakończyć na dzisiaj. Zatem zawsze wykorzystuj korektory i kompresory świadomie. Pamiętaj, żeby nie szukajć efektu, który chcesz osiągnąć. Najpierw obieraj sobie cel, a później osiągaj go przy świadomym wykorzystaniu wtyczek. W związku z tym nigdy nie działaj na oślep.

A ja tymczasem dziękuję za poświęcony czas, za masę Waszych pozytywnych wiadomości, to naprawdę dodaje mi werwy i pozwala działać. Dodatkowo wszystkich Was serdecznie zapraszam na mój instagram, link do niego możecie znaleźć po prawej stronie. 

W komentarzu dajcie mi znać jakie korektory wykorzystujecie w swojej twórczości!

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł ReaEQ, EQ3 i Fruity Parametric EQ 2 czyli tym razem… korektory parametryczne! pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

W pewnym momencie mojej akustycznej działalności w internetach stałam się fanką czytania niektórych z Waszych ogłoszeń. Moją ulubioną wersję takiego ogłoszenia zamieściłam w tytule niniejszego wpisu mianowicie MASTERING WOKALI. Zawsze zastanawiałam się co kryje się pod tym świetnym nagłówkiem. Zapraszam Was do lektury krótkiego wpisu na temat pracy z wokalem, od nagrania, po edycję, miks i, oczywista oczywistość, „mastering”. Bo bez masteringu nikt przecież nie kupi u Was samego miksu bo co potem z tym zrobić? Sam miks za 30 złotych? To ja u konkurencji mam za 30 w pakiecie! A mój wokal bez masteringu to nie to samo! A zatem, co do cholery z tym wokalem jest nie tak? Jak miksować wokal? I jak wykonać mastering wokali?

Nagranie

Przed samą rejestracją nagrania zawsze polecam dobre przygotowanie się. Naprawdę słychać kiedy wokalista nie zna tekstu i musi zastanawiać się nad tym co będzie dalej. Jeżeli macie dobrze opanowane wersy, które macie do zaśpiewania to bardzo ułatwi Wam skupienie się na emocjach, które trzeba wyprodukować w danym momencie. Naprawdę nie róbmy tego na szybko, na już, ze zniechęceniem. Jeżeli dzisiaj to nie ten dzień – zostaw to na jutro. Dobrze przygotowany, opanowany, nagrany materiał będzie wygrywał w przedbiegach.

Na sam początek nagrań wypada zadbać o dobre stworzenie ścieżki. Powstające tutaj problemy najłatwiej jest zwalczać tutaj, w miksie nie zawsze się wyklepie. Ścieżki nagrane w domowych warunkach często mają wiele wad, których NAPRAWDĘ można uniknąć. Przede wszystkim bezczelne przesterowanie – notorycznie przesyłacie do miksu lub do sprawdzenia przesterowane ścieżki. Taka ścieżka praktycznie już na starcie do niczego się nie nadaje. Jest to bardzo prosty element do zauważenia – jak Twoja ścieżka po nagraniu trzeszczy ALBO wygląda jak prostokąt TO COŚ Z NIĄ JEST NIE TAK. Wrzucam poniżej zdjęcie takiej ścieżki – nr 1. To naprawdę nie nadaje się do miksowania. Ale nie przesadzajmy też w drugą stronę. Przykład zbyt cichej ścieżki podaję na rysunku nr 2. Dobrze, żeby dźwięk po nagraniu wypełniał przestrzeń ścieżki tak jak przykład na trzecim zdjęciu poniżej.

Edycja

Przed wysłaniem ścieżek do miksu albo przed samym przejściem do miksowania wokalu z podkładem dobrze jest, dla wygody pracy, ścieżki wyedytować. Mam tutaj na myśli usunięcie ze ścieżek rozmów, chrząknięć, całkowite wyciszenie fragmentów przed zwrotką, pomiędzy i na końcu. Dzięki temu nie będziemy się rozpraszać niepotrzebnymi fragmentami podczas miksu. Warto także przesłuchać nagranie pod kątem oddechów – jeżeli chcemy któreś z nich wyeliminować lub zmniejszyć głośność to będzie to idealny moment. Ja na etapie edycji wyrównuję też ścieżki nagranych wokali. Często pracując z nagraniami hip-hopowymi wyrównuję podbicia w zwrotkach, dosuwając je do głównego wokalu.

Spotykam się też z tym, że często nagrywacie główny wokal czy refren „na dwie ścieżki”. Ja te ścieżki też ze sobą dopasowuję czasowo. Robię to dlatego, że jeżeli chcę rozłożyć te ścieżki skrajnie w panoramie, to wtedy nie muszę się martwić przesunięciami, tylko mogę od razu przejść do konkretów. Pamiętajcie o tym, nie oszczędzajcie na edycji i na dobrym przygotowaniu materiału do miksu. Polecam tutaj już zmienić kolory ścieżek w DAW, jeżeli samodzielnie będziecie wykonywać miks. W przypadku wokalu nie jest to tak ważne jak dla miksu instrumentów, ale kolorowe odseparowanie ścieżek i refrenów naprawdę ułatwia pracę i nawigację w projekcie. Oczywiście, nie zapominajcie też o nazywaniu ścieżek. Nie ma bardziej irytujących zjawisk niż 35 plików o nazwach „Wokal1” „Wokal2” „Wokal3” „Wokal4″…. „Wokal35” . Gwarantuję, że po powrocie po dwóch dniach do ponownego odsłuchu i sprawdzenia nagrania ewentualna poprawka zajmie Wam znacznie mniej czasu jeżeli ścieżki będą dobrze opisane.

Miks – albo jak wykonać ten mastering wokali?

No dobrze, to może w końcu porozmawiamy o czymś ciekawszym. W ramach miksu użyję istnej klamry kompozycyjnej. Przede wszystkim zacznijmy pracę od wstępnego ustawienia proporcji między ścieżkami. Jako że jest to pierwsze podejście do głośności nie ma potrzeby żeby poświęcać mu zbyt dużo czasu. Posłuchajmy wiele razy tego nagrania, zastanówmy się jakie brzmienie będziemy chcieli uzyskać, jaki ma być efekt końcowy naszej pracy. Dobrze jest przygotować sobie w głowie, na początku (nie-koniecznie-ostateczny) zarys całego utworu, na przykład w którym momencie wystąpi jakiś konkretny efekt. Dzięki temu będziemy w kolejnych krokach zmierzali w danym kierunku.

No dobra, teraz konkrety. Zamierzam wspomnieć tutaj o dwóch procesorach, na których powinno oprzeć się całe brzmienie Waszych wokali. Będzie to korekcja dwu-etapowa i kompresja. Pozostałe procesory, których możecie użyć, takie jak pogłosy, opóźnienia, modulacje to działka na kreację utworu, a nie samego brzmienia wokalu, więc zostawimy to sobie na inny wpis. DOBRA, do rzeczy. Poniższe dwa elementy, które przedstawiam są w losowej kolejności. Kolejność ta zależy od dźwięku i korekcja-> kompresja może być tak samo poprawna jak kompresja->korekcja. Podobnie jak parametry tych procesorów – nie da się ich podać nie widząc/słysząc nagranej ścieżki. Nie znajdziecie tutaj gotowych rozwiązań. ALE. Jeżeli masz problem od czego zacząć, jak to ustawić – próbuj na presecie. Ustawiając jakiś-fajny preset z danego procesora i edytując go na własne potrzeby można osiągnąć dobre efekty brzmieniowe.

Korekcja dwu-etapowa

To moja nazwa. Chcę podkreślić tutaj dwa wykorzystania korektora, które można rozbijać na dwa, osobno-zapięte procesory. Po pierwsze, dla wokalu nagranego w niewygodnych warunkach, które zazwyczaj mamy w domowych studiach nagrań, dobrze jest zacząć od korekcji usuwającej rezonanse, dudnienia i inne „walory” brzmieniowe. Taki wokal, nagrany domowo ma dużo niuansów. Usunięcie ich na początku pozwoli Wam uniknąć późniejszych kłopotów w poszukiwaniu przyjemnego brzmienia.

Aby wychwycić takie zniekształcenia ja korzystam z „przeczesywania” pasma częstotliwości. Ustawiam w korektorze wąskie pasmo z bardzo dużym wzmocnieniem i w wolnym tempie przesuwam po całym widmie. Jeżeli któryś z dźwięków wyda mi się nieprzyjemny albo niepasujący do wcześniej ustalonej wizji, po prostu delikatnie przesuwam poziom wzmocnienia w dół (na ujemne wartości). Takich punktów jest dużo lub mało, w zależności od problemów z akustyką czy ze względu na sprzęt występujący w studio. Na tym etapie można też usunąć skrajnie niskie czy skrajnie wysokie pasmo, które albo nie mogło zostać zarejestrowane, albo zostało zarejestrowane przypadkowo.

Druga korekcja to korekcja typowo brzmieniowa. Można nawet tą samą metodą przeczesywania szukać w brzmieniu tych oczekiwanych dźwięków. Tutaj też można śmiało podbijać albo przycinać szersze pasma. Natomiast ta korekcja jest już bardziej artystyczna, mniej techniczna i pozwala na większe zabawy.

Kompresja

Dobre zrozumienie działania kompresora często załatwia wszystkie problemy. Często kompresor, którego używacie w ogóle nie kompresuje dźwięku bo albo ma za mały próg i w ogóle nie chwyta sygnału, albo ma zbyt duży czas ataku i włącza się zbyt późno. Takie problemy wynikają właśnie z niezrozumienia działania i parametrów kompresora. Jeżeli idziemy w tym kierunku, dobrze byłoby mieć kompresor, który w jakiś sposób sygnalizuje swoje działanie. Nie wiem czy wtedy będziemy rozmawiać o słuchaniu efektów czy oglądaniu, ale jeżeli wiesz jaki efekt chcesz zobaczyć – to jest to rozwiązanie problemu. Kompresor w przypadku hip-hopu jest bardzo ważny, pozwoli nam ograniczyć dynamikę nagrań. Nie bójmy się tutaj kompresować i nie sugerujmy się kompresją, której się używa do kompresowania wokalu w innych dziedzinach muzyki. Hip-hopy najczęściej lubią być mocno kompresowane, wtedy mówicie mi, że Wasz wokal brzmi „mocno”, „blisko” albo „z mięsem”.

Po obu tych procesach dobrze jest wrócić do sprawdzenia proporcji głośności. Nie tyle sama korekcja, ale kompresja potrafi mocno zaburzyć te proporcje. Dlatego przynajmniej delikatnie zweryfikujcie poprzednie ustawienie. Sprawdźcie czy wszystkie elementy nagrania, które mają być słyszalne takie są.

Mastering

A tutaj odpoczywajmy i słuchajmy to co tam nabroiliśmy w poprzednich punktach. Mastering wokali nie istnieje i możemy się tylko upajać efektem. Jedyny mastering jaki możemy tutaj wykonać to przygotowanie nagrania pod konkretny nośnik. Sam mastering jako taki to, oprócz powyższego przygotowania pod CD, DVD, vinyl, Spotify, itp., delikatne zmiany w miksie utworu, które mają na celu np. ujednolicenie utworów w obrębie danej płyty czy składanki. Zatem nie ma mowy o masteringu w przypadku wokali! Zachęcam Was do kilkukrotnego wracania do zmiksowanej i nagranej ścieżki przed publikacją. Ważne jest też odsłuchiwanie efektu na różnych zestawach, w samochodzie, na telefonie czy przez lepsze lub gorsze słuchawki.

Dziękuję za poświęcony czas, za chęć wysłuchania jak to ten wokal należy mastering -ować. Bardzo mi miło, że jesteście tutaj, że czytacie. Czekam na Wasze komentarze i opinie! Dajcie znać kto juz wie co to jest mastering! Pamiętajcie, że mastering wokali nie istnieje!

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Mastering wokali – tanio, szybko, dobrze! pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Znaczna większość pytań, które do mnie kierujecie dotyczy zbliżonych zagadnień. W pewnym sensie są to pytania, z którymi mierzy się każdy początkujący samo-realizator-domowy. Najczęściej zwracają się do mnie osoby, które chcą nagrywać wokal w warunkach domowych. Nie jestem zwolenniczką takich wyczynów home-recordingowych, dlatego że to nie jest takie proste, nie jest takie najtańsze, nie jest najwygodniejsze. A przede wszystkim realizator „zewnętrzny” zawsze wniesie coś wartościowego do Waszych nagrań – ALE – doskonale rozumiem takie nagrania na potrzeby wersji demo, przećwiczenia (zawsze warto ćwiczyć i dobrze przygotować się przed nagraniami, zawsze jako realizator dźwięku powtarzam klientom, żeby przygotowywali się do sesji), zebrania wstępnych opinii.  Zawsze będę za tym, żeby materiał profesjonalny tworzyć z profesjonalistami w profesjonalnych warunkach. Zatem – DO RZECZY – JAK ZACZĄĆ NAGRYWAĆ????

JAKI MIKROFON WYBRAĆ??????

To zależy…. Generalnie – polecałabym posłuchać różnych mikrofonów, a już najlepiej swojego własnego głosu na tychże mikrofonach i wybrać ten, którego brzmienie najbardziej Wam odpowiada. A jeżeli nie jesteście w stanie określić, które najbardziej Wam odpowiada, to przynajmniej taki – który jest najbardziej przejrzysty. A dalej… ten który jest najbardziej przejrzysty nie wymaga testowania na Waszym głosie – więc może warto skorzystać z oferty sklepów internetowych czy YouTube – gdzie można znaleźć sporo testów różnych mikrofonów. Chciałabym zaznaczyć jeszcze tutaj kwestię rozważenia czy decydujemy się na mikrofon pojemnościowy czy dynamiczny.

Mikrofon pojemnościowy będzie bardziej wrażliwy na sygnał dochodzący. A co za tym idzie, będzie mocniej reagował na wymuszenie, a także na szum, inne hałasy dochodzące z urządzeń elekronicznych czy zza ściany i na odbicia dźwięku od ścian. Mikrofon dynamiczny będzie bardziej odporny na uszkodzenia. Ale też mniej czuły, zatem będzie on rejestrował tylko dźwięk – już na starcie – głośny. To tyle, jeżeli rozmawiamy o brzmieniu i działaniu mikrofonów. W kolejnym kroku trzeba by zadać sobie pytanie czy będziemy szukać mikrofonu, który połączy się z komputerem przez USB czy przez interface. Łączenie przez interface będzie na pewno lepsze dla jakości przesyłanego dźwięku, łączenie przez USB będzie łatwiejsze, tańsze i nawiązując do kolejnego pytania – mniej problematyczne. Ogólnie o doborze mikrofonu na podstawie specyfikacji możesz poczytać tutaj.

JAK TO PODŁĄCZYĆ?????

Najlepiej zgodnie z instrukcją obsługi tych urządzeń. Często zadajecie mi pytania, na które odpowiadam Wam właśnie zdjęciami z manuala. Wiem, że niektóre manuale do urządzeń audio są pisane w obcym lub całkowicie obcym języku. Zatem jeżeli nie manualem… no to pokolei. Prześledzmy razem tor audio (ten „skomplikowańszy” – z interface’m). Mikrofon – zbiera sygnał z ust – potrzebuje kabelka ( z jednej strony pewnie XLR, to standardowe złącze mikrofonowe), żeby wysłać go do interfejsu – uwaga, tu jest ciężej. Na interface szukamy wejścia „INPUT”. Często możemy się spotkać z dwoma wejściami: input MIC lub input LINE. Wykorzystujemy MIC – tutaj trzeba się zastawnowić jaki wykorzystano tam rodzaj złącza. Dobrze będzie sprawdzić to w manualu, najcześciej jest to TRS lub XLR. A dalej prawdopodobnie wykorzystując USB i sterownik można połączyć interface z komputerem.

Ustawienie komputera i Twojego programu do działania z dźwiękiem przesyłanym nie przez standardową kartę dźwiękową, a przez zewnętrzny interface też często sprawia Wam sporo problemów. Ja tutaj najczęściej proszę o wysłanie screenów z panelu sterowania -> dźwięk ale także o screeny z ustawień dźwiękowych programu, w którym zamierzacie nagrywać. To tam najczęściej można spotkać dziwne połączenia, które blokują sygnał. Zaś w przypadku mikrofonów na USB często działają one w trybie plug-and-play. Te mikrofony nie mają sterowanego wzmocnienia (do którego macie dostęp przez interface), najczęściej przedwzmacniacz i interface są zintegrowane w obudowie mikrofonu. To ułatwia o tyle, że tego jednego więcej pokrętła nie trzeba odkręcić. A zatem, nie pojawia się problem „DLACZEGO NIC NIE SŁYCHAĆ?”. A utrudnia o tyle, że zdarza się, że…. „NIC NIE SŁYCHAĆ”. Mikrofony te są często sterowane bezpośrednio z komputera. Warto wtedy zajrzeć w ustawienia w panelu sterowania, a także w ustawienia w programie do nagrywania – JAKIM? To już temat na osobne dyskusje….

JAK ZROBIĆ AKUSTYKĘ W MOIM POKOJU?????

Nawiązując do Waszych pytań myślę, że warto tutaj rozważyć jeszcze jedną kwestię. Tą związaną z akustyką pomieszczenia, w którym zamierzamy się nagrywać. Wiem, że to nie jest pytanie, które zadajecie sobie na początku. Raczej jest tak – eee chcę nagrywać, szkoda kasy na studio, dopiero zaczynam – kupuję mikrofon – nagrywam – CZEMU TO TAK OKROPNIE BRZMI – zaczynam czytać…. – trzeba to edytować? miksować WTF? – AKUSTYKA? – a co to niby jest? – HALOOO, CO TO JEST TA AKUSTYKA? POWINIENEM COŚ ZMIENIĆ W MOIM POKOJU? ……. TAK. Właśnie… Wasz głos w Waszych pokojach brzmi nieco inaczej niż Wasz głos w Waszych łazienkach. Ale to nadal ten sam głos, ale rozszerzony o odpowiedź pomieszczenia w którym jesteście.

Z tą akustyką to można radzić sobie różnie, mniej lub bardziej efektywnie, czasem kupujecie „reflection filter”, czasem kombinujecie coś z jakimiś panelami, czasem z kocami… Ja najczęściej odradzam wszystkie te powyższe „adaptacje”. Ustawienie reflection filtra, paneli, kocy bez sensownej analizy pomieszczenia jest w mojej opinii bezsensowne. Adaptacje akustyczną pomieszczeń zawsze stostujemy w JAKIMŚ CELU. Być może po to żeby skrócić czas pogłosu, być może po to żeby go wydłużyć, żeby zmienić odpowiedź pomieszczenia w konkretny sposób.

Często w internecie spotykam się z tym, że ludzie zalecają zrobienie pomiarów. Jako akustyk mówię – to zależy. Pomiary najczęściej są drogim interesem, a wykonanie projektu na podstawie tych pomiarów jeszcze droższym. Na potrzeby domowe jest to zupełnie zbędny wydatek. Czasem wystarczy zwykła konsultacja z doświadczonym akustykiem – koszt mniejszy, adaptacja sensowna – pełny albo chociażby połowiczny sukces. A teraz, jak mamy już mikrofon, połączony, i akustykę nawet to…

JAK ZROBIĆ ŻEBY TO BRZMIAŁO PROFESJONALNIE?

Żeby to brzmiało profesjonalnie to potrzebujemy profesjonalnego sprzętu, profesjonalnie połączonego w pomieszczeniu z profesjonalną adaptacją akustyczną. A żeby to w domu brzmiało profesjonalnie… to zależy – co dla Was znaczy profesjonalnie. Dla mnie profesjonalnie w domu, bez sprzętu i adaptacji na pewno nie będzie. W swoich dawniejszych czasach bardzo interesowałam się robieniem „profesjonalnego” brzmienia z totalnie słabo nagranego wokalu. To się nie da, ale można pomóc temu wokalowi brzmieć – a nawet trzeba. Przede wszystkim – trzeba wykonać poprzednie kroki, o których pisałam. A poza tym – porządna edycja i miks.

Miksowanie wokalu to ogromna działka i nie chcę jej tutaj rozgrzebywać. Chcę tylko nakreślić ogólny zarys. Miksowanie TAKIEGO wokalu wymaga bardzo dużo pracy, ale nie tylko w samym procesie miksowania, także podczas nagrywania. Warto zacząć pracę od edycji i uporządkowania ścieżek, dopiero później przejść do kreowania brzmienia. Zalecam też w pierwszej kolejności usunąć mankamenty z nagrania, takie jak rezonanse czy szum. Dzięki temu dalej, na przykład podczas kompresji nie będziesz męczyć się z uporczywymi zakłóceniami.

Podsumowanie

Często też prosicie mnie o opinię na temat miksowanych lub tworzonych przez Was utworów. Ja tej opinii chętnie udzielam, bo wiem, że dzięki temu można wiele poprawić i utwór może wiele zyskać. Takie odsłuchy referencyjne są dobre do ustalenia brzmienia utworu na innym sprzęcie. Zachęcam Was do wysyłania utworów znajomym i osobom bardziej doświadczonym już na etapie pracy nad muzyką. Dla mnie, jako dla takiego słuchacza, takie doświadczenia są też wartośćiowe. Często możemy przeprowadzić ciekawą dyskusję, rozwiązać jakieś problemy czy czegoś nowego się nauczyć. Za wszystkie pytania i poświęcony czas DZIĘKUJĘ.

Jeżeli macie do mnie jakieś pytania, chcielibyście coś wyjaśnić to zachęcam do komentowania tego wpisu lub kontaktu ze mną przez facebook, instagram lub mejlowo. A teraz, wiecie już jak zacząć nagrywać?

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł To zależy… czyli odpowiedź na najczęściej zadawane pytania. pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.