W akustyce fala dźwiękowa podlega przede wszystkim dwóm podstawowym zjawiskom – pochłanianiu i rozpraszaniu. Ustroje oparte na tych zjawiskach służą nam do opanowania modów w pomieszczeniu, do kreacji brzmienia czy do korygowania czasu pogłosu. Myślę, że oba te procesy są tak samo ważne, dlatego chciałabym Wam dzisiaj pokazać różnice między rozpraszaniem i pochłanianiem. Chcę w tym wpisie ogólnie nakreślić temat, zaś w kolejnych częściach, które pojawią się w ciągu najbliższych tygodni dokładnie omówimy sobie każde z tych zjawisk.

Pochłanianie

Zaczęłam od pochłaniania dlatego, że patrząc na Wasze domowe studia nagrań to jest to często jedyny proces akustyczny z którego korzystacie. Zazwyczaj kiedy chcemy nagrywać w domu, to najpierw błądzimy szukając dobrego mikrofonu.  Później jednak zaczynamy pracować nad akustyką i tutaj od razu natrafiamy na popularny „reflection filter” lub innego rodzaju kabiny akustyczne, których zadaniem jest pochłanianie dźwięku. Pewnie część z Was pomyśli o wełnie, w tym o panelach z wełny czy o wełnie zabudowanej w ścianach naszego pomieszczenia. Wszystko to służy pochłonięciu energii akustycznej. To zjawisko ma jednak dwie dość duże wady. Po pierwsze często nie mamy pewności w jakim paśmie uzyskamy pochłanianie energii dźwiękowej. Co więcej, popularne ustroje akustyczne, jeżeli nie są odpowiednio grube, najskuteczniej pochłaniają częstotliwości powyżej 250 Hz. Poprzez ograniczenie energii w pomieszczeniu nasz dźwięk będzie cichszy, ale cichszy przede wszystkim w wyżej wspomnianym paśmie. Rezonanse poniżej tej częstotliwości nadal będą wybrzmiewać, i za chwilę będziemy googlować „jak uratować przebasowany wokal?”. 

Rozpraszanie

Drugim procesem jest rozpraszanie dźwięku. Rozpraszaczy w domowych studiach nagrań jest naprawdę mało. One niestety jeszcze nie osiągnęły tak dobrej opinii jak popularne „pianki akustyczne do studia”. Rozpraszanie fali dźwiękowej wcale nie stoi daleko od pochłaniania. Co więcej, służy praktycznie do tych samych celów co pochłanianie. Dzięki rozproszeniu nie tracimy energii akustycznej, czyli dźwięk nie będzie cichszy. Rozpraszacz pozwoli nam równomiernie rozprowadzić dźwięk w pomieszczeniu, efektem tego będzie mniej problemów związanych z falami stojącymi czy filtracją grzebieniową. Poprzez zastosowanie rozpraszaczy możemy także ograniczać czas pogłosu, czyli nie tylko pochłanianie do tego się nadaje. Stosowanie rozpraszaczy zamiast absorberów ma jedną wadę – rozpraszacze są droższe i zajmują więcej miejsca. Łatwiej i taniej jest nam zamontować panel z wełny niż zamontować skuteczny rozpraszacz.

Podsumowanie

W tym wpisie chciałam Wam nakreślić ogólne różnice między pochłanianiem a rozpraszaniem. Rozpraszanie jest niestety trochę nie docenionym zjawiskiem. Warto wiedzieć, że często do dobrej akustyki potrzebujemy konkretnej i zrównoważonej ilości rozpraszania  i pochłaniania. Samymi panelami akustycznymi pochłaniającymi ciężko będzie nam wykreować dobrą jakość brzmienia. Muszę tutaj także wspomnieć o panelach hybrydowych – są to panele, które potrafią i pochłaniać i rozpraszać dźwięk, ale to już jest temat na kolejny wpis. 

Szczerze zachęcam Was do lektury serii wpisów o akustyce domowego studia nagrań – KLIK! 

A ja tymczasem zapraszam Was na mojego instagrama, gdzie możecie łyknąć więcej aku-ciekawostek  
KLIK

Artykuł Rozpraszanie czy pochłanianie? pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Wiele z Was próbuje zaadaptować swoje pomieszczenie do nagrań za pomocą paneli czy gąbek znalezionych w internecie. Jak źle brzmi nagranie to na pewno wina tego, że nie wygląda tak jak te „profesjonalne” z internetu i na pewno trzeba tam nawalić gąbek i pianek i paneli wszędzie i będzie git – gdyby nie fakt, że nie wychodzi to tanio, to pewnie każde domowe studio wyglądałoby jak izolatka w szpitalu psychiatrycznym. Nie dobrze. Po pierwsze pokrycie powierzchni ścian  większe niż 50 % całości stosując panele akustyczne będzie mordercze dla dźwięku. Druga sprawa to fakt, że chińskie pianki nie są specjalnie skuteczne. Po trzecie – akustyka w pomieszczeniu powinna być z grubsza zaplanowana.

Dobra diagnoza pomieszczenia pozwala na osiągniecie dobrego efektu przy wykorzystaniu adaptacji, ale walenie paneli na pałę wszędzie gdzie się da – niekoniecznie. W tym wpisie zapoznam Was krótko z absorberami i dyfuzorami. Zdefiniujemy je sobie i spróbujemy zrozumieć ich przeznaczenie. Efektem tego powinno być świadome stosowanie jednych i drugich – a co za tym idzie, ulepszenie odpowiedzi pomieszczenia po pobudzeniu dźwiękiem. 

PROFESJONALNE adaptacje

Zacznę od przedstawienia Wam kilku NAPRAWDĘ profesjonalnych studiów nagrań. 

To są trzy pokoje nagrań w różnych, ale naprawdę profesjonalnych studiach nagrań. Tam nie ma pianek ani paneli w takiej formie w jakiej my stosujemy na codzień. Wiele z Was często mi powtarza „potrzebuję tych paneli co są w profesjonalnych studiach”. Proszę Was wtedy o wskazanie mi tych profesjonalnych studiów nagrań, w których możemy znaleźć popularne w Polsce gąbki czy proste panele akustyczne z wełną. Pamiętajcie, te rozwiązania są semi-profesjonalne, są amatorskie, ale wystarczające na nasze domowe potrzeby. Dla mnie kluczowe jest, aby nie mylić tego z profesjonalnymi rozwiązaniami. Te profesjonalne często ciągną za sobą duże koszty finansowe, w wielu przypadkach to jest poza naszym zasięgiem. Zatem, zerknijcie jeszcze raz na zdjęcia powyżej – to są PROFESJONALNE studia nagrań. Pianki i panele akustyczne z wełną są rozwiązaniem w stylu „aby aby”. Ale do rzeczy…

Absorbery (pochłaniacze)

Absorbery to akustyczne ustroje dźwiękochłonne. Pochłaniają one część energii z konkretnego pasma częstotliwości. Najczęściej posługujemy się absorberami, które są wypełnione skalną wełną mineralną. Wełny mają swoje klasy pochłaniania dźwięku, od A do E. Ale zamiast klasą łatwiej jest posługiwać się po prostu współczynnikiem pochłaniania zdefiniowanym dla konkretnych częstotliwości. Poniżej przedstawiam Wam zestawienie wyników dla dwóch produktów Isover – wełny PT 80 i PT 100 – zaczerpnięte wprost z dokumentacji producenta. 

I teraz tak, jak to rozumieć? Mamy dwa rodzaje wełny, PT 80 i PT 100. Pomiary wykonano dla dwóch grubości materiału – 5 cm i 10 cm. Dalej mamy współczynnik pochłaniania a_w, który jest uśrednieniem pochłaniania w całym paśmie częstotliwości. Dla nas bardziej wartościowe są współczynniki pochłaniania w pasmach. To pozwoli nam określić gdzie dany typ wełny pochłania najskuteczniej. Przeanalizujmy najpierw wełnę PT 80. Im wyższy współczynnik pochłaniania tym skuteczniej pochłania.

Dla 500 Hz mamy współczynnik równy 1, zatem  wełna działa tutaj mocno absorbująco. Ponadto, dla częstotliwości powyżej 500 Hz nadal jest bardzo skuteczna. Dla częstotliwości 125 Hz wełna jest praktycznie transparentna i nie działa wcale. Wniosek z tego jest następujący: jeżeli mamy za dużo niskiego basu w pomieszczeniu – wełna PT 80 o grubości 5 cm nam nie pomoże. Ten sam typ wełny, ale o grubości 10 cm poradzi sobie lepiej z niskimi częstotliwościami. Dalej można wyciągnąć bardziej frywolne wnioski – jeżeli chcemy absorbować wełną niskie częstotliwości w pomieszczeniu  – trzeba by wykorzystać grubą warstwę, conajmniej powyżej 10 cm. Cienkie plastry wełny radzą sobie dobrze z częstotliwościami powyżej 500 Hz. Więc jeżeli chcemy redukować wysoko-brzmiące echo (które rzadko się zdarza w małych domowych studiach nagrań) to wełna będzie skuteczna.

Niskie częstotliwości a panele pochłaniające z wełny

Jeżeli jednak, do małego pomieszczenia gdzie jest duży problem z niskimi częstotliwościami (bo mamy małą odległość od ścian) wpakujemy za dużo takiej wełny to momentalnie pogorszymy sytuację. Wełna zaabsorbuje część wysokich częstotliwości i ich energia będzie jeszcze słabsza względem niskich częstotliwości. To na pewno nie pomoże. Do kontroli niskich częstotliwości można jeszcze wykorzystać bass-trapy ustawione w rogach pomieszczenia. Wykorzystujemy to zamiast grubej warstwy wełny, żeby troszkę oszczędzić wysokiego pasma. Istnieje też wiele sprawdzonych kombinacji materiałów , które działają lepiej niż wełna. Jednak jeżeli chodzi o typowy panel – to będzie on wtedy grubszy. 

Dyfuzory (rozpraszacze)

Dyfuzory powodują rozproszenie fali akustycznej, bez pochłonięcia jej. Efektem tego jest to, że nie tracimy w ogóle energii fali akustycznej, a jedynie kierujemy ją w inny kąt pomieszczenia. Dla porównania poniżej pokazuję Wam współczynnik pochłaniania dla dyfuzora firmy Vicoustic.

Głównym zadaniem dyfuzora jest rozpraszanie dźwięku, więc współczynnik pochłaniania traktujemy tutaj jako dodatkową informację. Z racji tego, że dyfuzory najczęściej wykonane są z drewna ich najlepsza skuteczność pochłaniania znajduje się w przedziale 1000 Hz. Największą zaletą dyfuzorów jest fakt, że mniej niż absorbery pochłaniają wysokie częstotliwości. Zatem zastosowanie dyfuzorów w małych pomieszczeniach pozwoli nam zaoszczędzić górę pasma – a co za tym idzie, wyrazistość nagrań. Współczynnik pochłaniania dla tego dyfuzora nie przekracza wartości 0,5 czyli połowy skali. Zaś rozpraszanie mieści się w przedziale 0,6 a 0,8. Zastosowanie takiego dyfuzora pozwoli rozproszyć dźwięk jednocześnie nie tracąc go w pomieszczeniu. 

Podsumowanie

Dobre zrozumienie działania tych dwóch ustrojów akustycznych pozwala na świadome stosowanie ich w pomieszczeniach. Współcześnie akustyka oferuje nam także łatwe uporanie się z konkretną częstotliwością w pomieszczeniu. Wystarczy zastosować do tego strojone ustroje pochłaniające czy rozpraszające dźwięk. Do takich zabiegów potrzebne są jednak bardziej precyzyjne pomiary. Pamiętajcie jednak, że zastosowanie ogromnej ilości pianek czy paneli nie rozwiąże wszystkich akustycznych problemów. Dobrze jest stosować je z rozwagą, żeby tego pomieszczenia nie.. zabić. 

Czy korzystacie w swoich studiach nagrań czy pracowniach z paneli akustycznych? Jak je rozmieściliście? Zrobiliście je sami czy kupiliście? Jaki efekt dały Wam te panele akustyczne? Porozmawiajmy o tym w komentarzach!

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Panele akustyczne w studio – jak, gdzie i kiedy? pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.