Na blogu pojawiły się już trzy wpisy z serii „Projektowanie studia nagrań”. W tej chwili możecie poczytać o zasłonach, dywanach i konstrukcji ścian. Dzisiaj cofniemy się troszkę w czasie, do momentu projektowania pomieszczenia w czasie budowy. Poświęcimy chwilę na analizę ważnych parametrów okien. Okna akustyczne są zdecydowanie ważnym aspektem studia jeżeli mówimy o pomieszczeniu do nagrywania w kontekście izolacji akustycznej. Co do adaptacji mają niewielki udział, tutaj znacznie lepiej reaguje zasłona, którą na tym oknie można zawiesić. O izolacji studia nagrań pisałam już też w innym wpisie – tutaj. Natomiast dzisiaj skupimy się stricte na doborze okien akustycznych. Dodatkowo w bardziej profesjonalnych studiach oprócz okien patrzących na zewnątrz można znaleźć też okno akustyczne, które znajduje się pomiędzy reżyserką a pokojem nagraniowym. Tutaj to okno również musi spełniać swoją rolę w kontekście izolacji obu pomieszczeń. Każda niejednolitość w betonowej ścianie może powodować przepływ dźwięku i drgań na drugą jej stronę. Dlatego kiedy mówimy o oknach bardzo ważna jest jakość wykonania i montażu okien w naszej przegrodzie.

Na izolacyjność okien wpływ mają następujące parametry:

Grubość szkła akustycznego

Jak można się spodziewać im cieńsze szkło, tym słabsza jego izolacyjność. Dla niskich częstotliwości poniżej 500 Hz izolacyjność szkła o grubości ok. 2 cm  to nieco powyżej 30 dB. Izolacyjność ta rośnie wraz ze wzrostem częstotliwości i dla 5 kHz wynosi około 48 dB. Lepiej spisze się w tym przypadku szkło laminowane, które dla tej samej grubości dla 500 Hz utrzymuje izolacyjność około 35 dB, zaś dla częstotliwości ok 5 kHz sięga nawet do izolacyjności rzędu 55 dB. Sama grubość szkła jednak w dzisiejszych czasach nie jest aż tak ważna, ponieważ aktualnie produkowane okna najczęściej składają się z dwóch płyt szklanych. Wewnątrz nich jest zamknięta pustka powietrzna, która również ma dobre parametry izolacyjności.

Konstrukcja okna akustycznego

Przy wyborze okien do studia warto przeanalizować również konstrukcję okna. Odległość między szybami w konstrukcji okna nie ma dużego znaczenia. Im większa ta pustka tym lepszy współczynnik izolacyjności uzyskujemy, jednak różnica dla dużej przestrzeni i małej jest niewielka. Rozmiar ten ma największe znaczenie dla częstotliwości poniżej 1,5 kHz. Warto zatem przy wyborze wybierać okna z możliwie największą pustką powietrzną między szybami. Najczęściej w studiach wykorzystywane są rozmiary tej pustki rzędu 30cm. Producenci w swoich rozwiązaniach wypełniają też pustkę powietrzą różnego rodzaju gazem w celu zwiększenia izolacyjności. Warto przy analizie konstrukcji okna zwrócić uwagę na pełnopasmową izolacyjność okna. Dodatkowo, jeżeli mówimy o oknie separującym reżyserkę od pokoju nagrań to warto tutaj zainwestować pieniądze w okno, którego obie szyby nie będą równoległe. 

Montaż okna akustycznego

Ostatnią kwestią, o którą należy zadbać podczas projektowania – a w zasadzie już budowy studia jest montaż okien. Montaż w zasadzie wszystkiego… Nawet genialne pod względem akustycznym okno, jeżeli będzie źle uszczelnione w ścianie to niestety nic nie pomoże. Okna w ścianie, a szczególnie jeżeli chcemy dbać o ich parametry akustyczne muszą być montowane zgodnie z zaleceniami producenta. Niestety montaż zgodnie z przekonaniami montującego często kończy się tym, że izolacyjność okna z 50 dB spada do 10 dB.

Jakie okna akustyczne wybrać?

Podsumowując, kiedy nie zamierzamy wykonywać okien na zamówienie, a wybieramy je z dostępnej palety danego producenta warto sugerować się głównie izolacyjnością. Oczywiście dobrze, żeby ta izolacyjność była pełnopasmowa. Nie chcemy przecież mieć okien, które będą świetnie hamować wysokie pasmo, a wszystkie częstotliwości poniżej 1 kHz będą przepuszczane. Warto mieć na względzie to, że nawet jeżeli wykorzystamy ścianę z izolacyjnością rzędu 50 dB i na tej ścianie umieścimy okno z izolacyjnością 40 dB, to izolacyjność całej przegrody będzie wynosiła około 45 dB. Dlatego okno o słabych parametrach akustycznych może mocno zaburzyć skuteczność nawet bardzo dobrej ściany.

To jak? Wykorzystywaliście okna akustyczne w swoim studio? Dajcie znać w komentarzach jakie macie doświadczenie w tej kwestii!

A ja tymczasem zapraszam Was na mojego instagrama, gdzie możecie łyknąć więcej aku-ciekawostek  
KLIK

Bibliografia:
G. Ballou:  „Handbook For Sound Engineers” Wyd. Focal Press Oxford 2008, Wydanie IV. 

Artykuł Projektowanie studia nagrań – okna pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.

Na blogu sukcesywnie zaczęły pojawiać się wpisy związane z akustyką. W związku z tym, że nie jest to magiczne zagadnienie, a zwykła fizyka w parze z matematyką, chciałabym rozwiać pewne wątpliwości i ułatwić Wam drogę do świadomej pracy z akustyką pomieszczenia. Akustyka w pomieszczeniu jest też fragmentem „toru” audio. Płaska charakterystyka głośnika nie gwarantuje nam wiarygodnego (czyt. płaskiego) odsłuchu, dlatego, że bardzo dużym elementem tego co słyszymy jest nasze pomieszczenie. Przetwarza ono na swój sposób dźwięk, czego efektem mogą być wzbudzające się fale rezonansowe, fale stojące lub inne akustyczne zjawiska. Bardzo ważnym parametrem akustycznym pomieszczenia jest czas pogłosu. Pozwala on zdefiniować pomieszczenie i wstępnie ustalić jego akustyczne problemy.  

Co to jest czas pogłosu?

Czas pogłosu to obiektywny, akustyczny parametr pomieszczenia. Jest to czas, w którym poziom dźwięku w pomieszczeniu spadnie o 60 dB. Czyli milion razy! W dziedzinie akustyki decybel jest jednak bardziej przystępny. Wracając jednak do czasu pogłosu. Czas pogłosu zdefiniowany w tej formie nazywamy T60. Aby uzyskać wyraźny spadek o 60 dB, nie wchodząc w szumy pomieszczenia i nie uszkadzając sobie słuchu przy pomiarze potrzebujemy generować poziom dźwięku ok 110-120 dB. Nie jest to łatwe, dlatego w akustyce często posługujemy się czasami T30, T20 i EDT (ang. Early Decay Time). Parametry te są tak samo zdefiniowane jak T60, jednak dla T30 wymagany jest spadek o 30 dB, dla T20 spadek o 20 dB, a dla EDT o zaledwie 10 dB. Te parametry są mniej dokładne od T60, jednak pozwalają szybko i łatwo zmierzyć czas pogłosu. Czas pogłosu możemy, a nawet powinniśmy definiować w funkcji częstotliwości. Daje to precyzyjny, częstotliowściowy obraz pomieszczenia. 

Jakie parametry są sugerowane?

W literaturze można spotkać sporo informacji na temat optymalnych czasów pogłosu dla różnego rodzaju pomieszczeń. Należy jednak pamiętać że czasy te są zależne od wielkości pomieszczenia i dla dużych pomieszczeń powinny rosnąć. W bardzo popularnej książce Leo Beranka (to na pewno jest najważniejsze źródło w tej kwestii) czasy pogłosu dla studia nagraniowego wynoszą ok. 0,2-0,9 s, dla sal koncertowych 0,9-1,2 s. Optymalny czas pogłosu w kościele u Beranka to ok 0,9-2,5 s. W „Podręczniku Akustyki” Everesta czas pogłosu dla studia nagraniowego jest zdefiniowany w granicach 0,5 do 1 s. Dla sal koncertowych Everest sugeruje 1,25-2,5 s.  Nasza polska Wikipedia definiuje (niestety bez konkretnego przypisu)  czasy dla studia nagraniowego 0,3-1 s, a dla reżyserki studia nagrań od 0,2 s do 0,4 s. 

Jak go szybko zmierzyć?

Czas pogłosu możemy mierzyć profesjonalnie, zgodnie z normą PN-EN ISO 3382-2:2010. Ale możemy go mierzyć także pół-profesjonalnie, przy zastosowaniu dobrej techniki pomiarowej i prostej aparatury. Do pomiaru czasu pogłosu potrzebujemy źródło dźwięku i rejestrator dźwięku. Jako źródło dźwięku dobrze sprawdzi się przebicie mocno napompowanego balonika lub klaśnięcie dłońmi. Kiedy chcemy pomiar wykonać bardziej profesjonalnie można skorzystać  z głośnika, z którego będzie generowany sweep sine lub szum. Jako rejestrator może posłużyć nam mikrofon lub telefon z dyktafonem lub innego typu rejestrator.

Warto spełnić normatywne wytyczne związane z ustawieniem mikrofonu i głośnika w pomieszczeniu. To znaczy – potrzebujemy umieścić źródło dźwięku na wysokości conajmniej jednego metra i w odległości conajmniej jednego metra od ścian. Ponadto mikrofon powinien być na wysokości 1,5 metra, w odległości jednego m od ścian i conajmniej metr od głośnika (im dalej tym lepiej).  Jeżeli chcemy badać czas pogłosu w studio nagraniowym dobrze będzie ustawić głośnik w miejscu gdzie później będzie przebywał nagrywany muzyk. Jeżeli chodzi o pomiar pomieszczenia odsłuchowego, najlepszą kombinacją będzie głośnik w miejscu naszych monitorów, zaś mikrofon w sweet spocie. Dla dobrego uśrednienia wyników dobrze jest wykonać kilka pomiarów z różnymi ustawieniami mikrofon-głośnik. Nagrane odpowiedzi impulsowe następnie importujemy do darmowego programu Room EQ Wizard, który wynikowo zwraca nam tabelę wyników czasu pogłosu w funkcji częstotliwości. 

Wyniki i co dalej?

Poprzez szybką analizę w programie Room EQ Wizard możemy uzyskać wyniki dla częstotliwości tercjowych w formie tabeli. Co jednak z tymi wynikami zrobić? Generalnie docelowo będziemy dążyć do wyrównania czasu pogłosu dla wszystkich częstotliwości. Słuszny będzie także powolny wzrost czasu pogłosu dla wyższych częstotliwości. Jeżeli jakaś częstotliwość ma wyraźnie większy czas pogłosu od innych, i ta tendencja się powtarza dla kilku pomiarów, warto pomyśleć nad strojonym pochłaniaczem tej częstotliwości. Taki pomiar może być dla nas dobrym punktem wyjściowym do planowania adaptacji akustycznej w pomieszczeniu. Na blogu pojawiła się seria dwóch wpisów o adaptacji akustycznej, zachęcam do czytania! 

Wykonywaliście takie pomiary w swoim studio nagrań? Jakie Wam wyszły wyniki? Pochwalcie się w komentarzach!

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK

Artykuł Czas pogłosu jako kluczowy parametr akustyczny pochodzi z serwisu Akustyczny Punkt Widzenia.