Mój standardowy czytelnik na dzień dzisiejszy po poprzednich dwóch wpisach potrafi skompletować i połączyć sprzęt do nagrywania, zastanowił się nad akustyką w swoim pomieszczeniu, a co więcej – potrafi szybko, dobrze i tanio (a nawet za darmo) „zmasteringować” swój nagrany wokal. Jednak w poprzednim wpisie na temat pracy z nagraną ścieżką nie pofatygowałam się wyjaśnić jak faktycznie w skuteczny sposób wykorzystać kompresory dynamiki. Sugerowanie się wskaźnikiem kompresji jest dobre dla słabych, ale dla nas – ambitnych – konieczne jest poznanie co te gałki oznaczają, jak używać ich z głową i przede wszystkim – jak przekonać kompresory dynamiki żeby robiły to czego od niego oczekujemy. Znaczna większość kompresorów, których używamy w DAW opiera się na tej samej zasadzie działania. Dzięki temu, parametry kompresora, które omówię prawdopodobnie będą występowały w więkoszości kompresorów. Zdarza się, że parametry te nazywają się inaczej. Postanowiłam przygotować ten wpis w oparciu o wewnętrzne kompresory Reapera, Pro Toolsa i Fruity Loopsa.  

Ogólnie kompresory są narzędziami do kreowania dynamiki utworu lub konkretnej ścieżki. Dynamika to różnica między najcichszym i najgłośniejszym sygnałem. Wokale hip-hopowe, na których często pracujemy charakteryzują się dużą rozbieżnością dynamiki – dlatego, że często nagrywamy bez rozgrzewki, że nie mamy wystarczająco warsztatu żeby nagrać każdy fragment z odpowiednią starannością, że nie potrafimy zapanować nad dynamiką utworu podczas nagrywania. Użycie kompresora niekoniecznie musi tylko korygować powyższe problemy podczas nagrań, może także być wykorzystywane do kreowania brzmienia – w identycznym przypadku, w hip-hopie – kiedy chcemy żeby nasz wokal miał dużo powera, mięsa i agresji.

Kompresory dynamiki

ReaComp Reaper

Jako, że reaper jest dla mnie najbliższym programem, zacznę od opisania zaszytego w nim ReaComp. Na jego podstawie wyjaśnię też działanie poszczególnych suwaków.

Najważniejsze parametry kompresora to:

Pierwszy suwak po lewej – Threshold

Threshold to próg zadziałania kompresora. Jego wartość to progowa wartość działania kompresora i jest wyrażona w dB. Sygnał powyżej tego progu będzie kompresowany. Jeżeli nagrywamy z prawidłowym 6-ścio decybelowym zapasem, to threshold powinien być ustawiony z wartością mniejszą niż 6 dB. Ustawienie tego parametru jest zależne od głośności ścieżki wejściowej, dlatego nie można podać na nie nigdy gotowego przepisu.

Suwak Ratio

Parametr ratio to współczynnik kompresji. W przypadku kompresora ReaComp ratio określa stosunek poziomu sygnału wejściowego (powyżej progu) do poziomu sygnału wyjściowego. Mówiąc prościej i na przykładzie współczynnika 4:1 – oznacza to, że na każde 4 dB sygnału wyższego niż próg zadziałania, przypadnie „ściśnięcie” tego sygnału na wyjściu do 1 dB. Dla wokalu często stosuje się małe współczynniki ratio rzędu 2:1. Jest to parametr, który łatwiej jest przewidzieć z góry niż inne. Universal Audio definiuje ratio rzędu 3:1 jako „umiarkowana kompresja”, dalej 5:1 jako „średnia”, 20:1 jako „silna” . Działanie kompresora z współczynnikiem kompresji wyższym niż 20:1 można identyfikować z działaniem limitera. Czasem zdarza się, że współczynnik ratio jest prezentowany w odwrotnej formie – jako stosunek sygnału wyjściowego do wejściowego, np. 1:2.

Suwak z prawej strony panelu – Wet

Z innych kompresorów możemy znać ten suwak jako GAIN – wzmocnienie. W przypadku Reapera suwak ten jest zestawiony z drugim suwakiem DRY – w parze pozwalają one na ustawienie proporcji między sygnałem kompresowanym i sygnałem rzeczywistym. Parametr ten oznacza wzmocnienie sygnału wychodzącego z kompresora. Wzmocnienie sygnału o wartości dodatniej jest dla nas oczywiste, jednak wzmocnienie o wartości ujemne należy rozumieć jako „tłumienie” sygnału.

Ponadto w kompresorze możemy ustawić czasy ataku (reakcji) (Attack) i zwolnienia kompresora (Release).
Są to „czasy” zatem jednostką tego parametru jest milisekunda. Czasy ataku i narastania również dopasowujemy do sygnału, który kompresujemy. Czas ataku określa czas, który kompresor potrzebuje na uruchomienie kompresji, czyli od momentu przekroczenia progu do faktycznego zadziałania w pełnym wymiarze ratio. Czas zwolnienia to czas, który upływa od momentu kiedy sygnał spada poniżej progu zadziałania i kompresja ustępuje całkowicie. W przypadku wokalu czasy te powinny być dłuższe, np. w zakresie od 5 ms. Czas release jest zazwyczaj o rząd wielkości większy od czasu ataku.

Dodatkowo w kompresorze ReaComp znajdziemy przycisk Limit Output – to przycisk, który pozwala zabezpieczyć wyjście kompresora przed przekroczeniem poziomu 0 dB. Na panelu kompresora możemy znaleźć także opcję ustawienia Knee Size – jest to wyrażona w dB wartość pozwalająca na stopniowe zadziałanie kompresora. W pewnym sensie można powiedzieć, że parametr ten „wygładzi” efekt włączenia i wyłączenia kompresora. Na samej górze widnieje też opcja, gdzie w milisekundach możemy ustawić wartość PreComp. Parametr ten to dodatkowa funkcja kompresora, która pozwala na uruchomienie kompresora przed wystąpieniem przekroczenia progu zadziałania (transjentu). Jego wartość to czas, określający o ile wcześniej, przed wystąpieniem transjentu, powinien zacząć działać kompresor. Na dole ReaComp mamy możliwość częstotliwościowego filtrowania sygnału sterującego działaniem kompresora. Czerwony wskaźnik w formie paska w kompresorze ReaComp działa tak samo jak GR w Dyn3. A jak działa Dyn3? Znajdziecie poniżej!

Dyn3 Pro Tools

W przypadku natywnego kompresora Pro Tools mamy część tych samych parametrów co dla ReaComp. Występuje tu Threshold – pomarańczowa gałka, Gain (Wet w Reaperze) gałka czerwona i parametry czasowe – Attack i Release, a także bardzo ważne parametry Ratio i Knee. Działanie kompresora jest tutaj przedstawione w postaci krzywej. Na osi pionowej mamy sygnał wyjściowy, a na osi poziomej – sygnał wejściowy. Pionowa, pomarańczowa linia określa threshold naszego kompresora. Warto też zwrócić uwagę na wskaźnik GR. Do prawidłowego jego odczytu należy wiedzieć, że jasno-pomarańczowy kolor wskazuje na działanie delikatnej kompresji, która mieści się w wybranej wartości „knee” i nie dochodzi do pełnego współczynnika ratio. Ciemno-pomarańczowy kolor oznacza działanie kompresji z współczynnikiem kompresji wybranym w parametrze ratio. Kompresor Dyn3 posiada także dodatkową, wbudowaną sekcje obsługi side-chain. Jest to bardzo przydatna funkcja kompresji, pozwalająca na sterowanie kompresją przy użyciu innego sygnału – nie będę tutaj tego dokładniej omawiać.

Fruity Compressor Fruity Loops

Kompresor Fruity Loopsa jest najmniej rozbudowany z wszystkich tutaj omówionych. Więkoszość z procesorów Fruity Loops charakteryzuje się prostotą, nie posiadają dodatkowych funkcji i spełniają tylko swoje podstawowe zadanie. To znacznie ułatwia pracę, dlatego, że używając tych wtyczek nie zastanawiamy się zbyt długo. Ten kompresor jedyne co ma w swoim zadaniu to kompresowanie. Możemy ustawić Threshold, Ratio, Gain, Attack i Release, czyli wszystkie omówione przeze mnie wcześniej parametry. Dodatkowo pojawia się coś nowego – „type„. Jednak szybko można się domyślić co ten typ może oznaczać – oczywiście będzie to odpowiednik Knee w poprzednich kompresorach. Potwierdza to tylko moje poprzednie słowa, że zrozumienie działania pozwoli pracować na wszystkich pozostałych kompresorach.

Producenci rozbudowują kompresory dynamiki o dodatkowe funkcje lub wręcz przeciwnie, czasem nawet próbują je zebrać w formie jednej gałki. Mimo wszystko jednak zrozumienie ogólnego działania kompresora i jego zastosowania jest wystarczające. Jeżeli kompresor, w którym pracujesz ma jakiś inny parametr, którego nie rozumiesz – skontaktuj się ze mną. Wspomnę jeszcze króciutko na koniec o kompresji wielopasmowej – jest to taki rodzaj kompresji, w którym kompresor oddziałuje na poszczególne pasma częstotliwości. Zgłębimy ten temat na pewno w kolejnym wpisie. Dziękuję Ci za poświęcony czas. Mam nadzieję, że pomogłam Ci zrozumieć działanie kompresora i będzie to krok do przodu w Twojej muzycznej działalności.

Dajcie znać w komentarzu jakie Wy wykorzystujecie kompresory w swojej twórczości!

Po więcej ciekawostek z dziedziny audio bardzo serdecznie zapraszam Cię do śledzenia mojego profilu na instagramie! 
KLIK